Visio kennisportaal maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van cookies om de inhoud af te stemmen op uw wensen, verbeteringen aan te brengen, maar ook om de koppeling met social media eenvoudiger te maken. Lees meer over cookies
Live support
Het spijt ons, de support is op dit moment niet beschikbaar.
Contrast aanpassen Zoekvenster openen Menu openen

Wat als de Daisy cd niet meer wordt gemaakt

Geplaatst op 2 mei 2020

Alternatieven voor de Daisyspeler

Louis Pool en Cisca van Dieren, Koninklijke Visio

Kirsten de Haan, Hugo van Versendaal, Alexander Baars, Lisanne Aardoom, Dedicon

Daisyspeler

Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de Koninklijke Bibliotheek.

Dedicon produceert al jaren gesproken boeken, kranten en tijdschriften in een zogeheten Daisy-formaat voor Bibliotheekservice Passend Lezen en distribueert deze op cd’s. Voor het beluisteren van deze cd’s zijn er speciale Daisyspelers op de markt. Door de opkomst van alternatieve manieren om deze boeken te beluisteren, zoals apps en cd-loze Daisy-apparaten, daalt het aantal uitgeleende gesproken producten op cd. Daarnaast is de cd als informatiedrager op z’n retour; dat geldt ook voor cd-branders en onderdelen daarvan. Om deze reden heeft Dedicon een marktverkenning uitgevoerd naar de impact van het verdwijnen van de cd op het lezen van Daisy-boeken en welke maatregelen er genomen zouden moeten worden (Dedicon, 2019).

Er bestaan al alternatieve manieren om luisterboeken te luisteren, zoals een Webbox of een app van Dedicon voor gebruik op een tablet of smartphone, maar die kunnen voor sommige ouderen of mensen met weinig technische kennis toch nog lastig zijn. Voorwaarde voor een alternatief op de Daisyspeler is dan ook dat het apparaat makkelijk te bedienen is en niet te veel extra functies heeft.

Het is voor Dedicon in deze fase vooral belangrijk om te weten waar gebruikers van Daisy-boeken, en Daisy-cd’s in het bijzonder, behoefte aan hebben. Daarom is er een onderzoek opgezet, waarin met ervaringsdeskundigen bij Visio op de locaties Apeldoorn en Vught gekeken is naar twee alternatieve apparaten. Dit zijn de Envoy Connect en Google Home. Beide apparaten zijn eenvoudig in gebruik, maar verschillen erg van elkaar. Zo is Google Home bedoeld voor thuisgebruik en volledig spraakgestuurd, terwijl je de Envoy overal mee naartoe kunt nemen en is deze alleen met knoppen te bedienen. Dat is ook de reden dat deze twee gekozen zijn: het doel van het onderzoek was niet om te bepalen welke van deze twee apparaten de Daisy-cd moet gaan vervangen, maar meer om een antwoord te krijgen op de vraag: wat voor soort apparaat is er geschikt voor de doelgroep voor wie de huidige alternatieven voor de cd moeilijk of niet te bedienen zijn. Dedicon gaat hier verder mee aan de slag bij het ontwikkelen van hun eigen producten. Wil je meer weten over de twee apparaten en hoe het testpanel deze hebben ervaren, lees dan verder.

Hoe hebben we getest?

Het onderzoek is uitgevoerd met een groep slechtzienden en blinden op de Visio locaties in Vught en Apeldoorn. De locatie in Vught is een verzorgingstehuis voor ouderen met een visuele beperking en op de locatie in Apeldoorn kunnen blinde en slechtziende volwassenen terecht voor revalidatie. In een paar bijeenkomsten zijn de apparaten uitgebreid behandeld. De deelnemers kregen de opdracht om op de apparaten een boek te zoeken, een boek af te spelen en om na te denken of zij op het apparaat nog bepaalde zaken missen.

Envoy Connect

Envoy Connect

De Envoy Connect is een handzaam en compact apparaatje, met als enige functie het kunnen lezen van Daisyboeken. De fabrikant beoogt hiermee dat dit op een eenvoudige manier kan. Het is ontwikkeld in samenwerking met Vision Australia, de Australische dienstverlener die Daisy-boeken, -kranten en -tijdschriften produceert en levert aan mensen met een visuele beperking. Vision Australia is helemaal afgestapt van het produceren van Daisy-cd’s. In Australië wordt de Envoy Connect dan ook al veel gebruikt.

Het apparaatje past makkelijk in je hand. Er zitten zeven knoppen op, verdeeld in twee rijen. Elke knop is op een andere manier voelbaar gemaakt, om een duidelijk onderscheid te kunnen hebben tussen de knoppen. Zo is de afspeelknop verzonken, steekt de doorspoelknop uit en bevat de boekenplakknop een paar puntjes. De pictogrammen die erop staan waren door de meeste deelnemers niet goed af te lezen, waardoor de Envoy Connect beter non-visueel te gebruiken is. De boeken kun je luisteren met een ingebouwde speaker of via een koptelefoon. Leuke toevoeging is dat op de achterkant een zonnepaneeltje zit waar je de Envoy Connect mee kan opladen. Dit kan ook met een kabel en de batterij gaat dan acht uur mee. Het zonnepaneeltje zorgt ervoor dat hij minder vaak via het lichtnet opgeladen hoeft te worden.

Met het middelste knopje van de bovenste rij kun je wisselen tussen boeken. Dit is de boekenplank. Elke keer als je hierop drukt, hoor je de titel van het volgende boek op de boekenplank. Wanneer je aan het einde van de reeks bent, begint hij weer opnieuw. Dit gaat maar één kant op, wat het lastig kan maken als er veel boeken op staan. Het wisselen tussen twee boeken duurde voor sommigen daarbij ook wat lang. Met de onderste rij knoppen is het mogelijk om de spraak te pauzeren of om terug of vooruit te spoelen. Met het rechterknopje op de bovenste rij is het mogelijk om een timer voor slaapstand in te stellen.

In de Envoy Connect zit acht gigabyte geheugen waar tot 30 boeken op kunnen. Het geheugen is nog uit te breiden met een micro-sd-kaartje. Door het lichte gewicht van het apparaat, 50 gram, is het makkelijk per post te versturen. In Australië bestaat de mogelijkheid om het apparaat naar Vision Australia op te sturen, waarna je hem na een paar dagen terugkrijgt met de gewenste boeken erop. Ook is het mogelijk om de boeken te downloaden en via een computer erop te zetten.

Dit vond het testpanel

Bij het eerste gebruik bleek de Envoy Connect voor velen nog wat ingewikkeld. Iedereen kreeg de gelegenheid om hem een paar weken thuis te gebruiken, waarna de deelnemers uit Apeldoorn er met behulp van de handleiding zelf uit zijn gekomen. Voor de deelnemers in Vught bleef de bediening nog lastig. De kleine knopjes waren voor hen lastig te voelen en het aantal vonden ze teveel. In Vught kwam iemand met het idee om de Envoy Connect te koppelen aan een soort docking station voor thuisgebruik die met grotere en makkelijker voelbare knoppen is uitgerust.

Voordelen:

  • Makkelijk mee te nemen

  • Er is geen internet aansluiting nodig

  • Koptelefooningang

  • Ingebouwd zonnepaneeltje om het apparaat op te laden

  • Geen overbodige functies

Nadelen:

Het wisselen tussen boeken gaat maar één kant op en wordt door sommigen als traag ervaren

  • Bij het erop zetten van de boeken heb je óf een computer nodig, óf je moet het apparaat opsturen en ben je de Envoy Connect een paar dagen kwijt

  • Het geluid uit de speaker vonden sommigen wat schel klinken

  • Er kan geen bluetooth koptelefoon op aangesloten worden

  • De afspeelsnelheid is niet aan te passen

  • De batterijduur is niet op te halen

  • De knopjes kunnen voor ouderen lastig te voelen zijn

Google Home

Google Home Mini

Voor sommigen zal de Google Home al een bekend apparaat zijn. Het is een ronde speaker die volledig met je stem te bedienen is. Door tegen het apparaat “Hey Google” te zeggen, maak je hem wakker en kan je een vraag stellen of een opdracht geven. Je kan bijvoorbeeld vragen wat het weer morgen wordt, of om de radio aan te zetten. Er zit geen schermpje of knoppen op. Je kan enkel op de zijkant tikken om het volume aan te passen en enige visuele feedback wordt gegeven via vier gekleurde lampjes. Voor dit onderzoek heeft Dedicon een testprogramma ontwikkeld waarmee je met Google Home Daisyboeken kunt lezen. Hiermee is het testpanel aan de slag gegaan.

Nadat je “Hey Google” hebt gezegd, vraag je aan Google Home of het apparaat contact kan maken met Bibliotheekservice Passend Lezen. Je kan vervolgens vragen wat er op je boekenplank staat. De boeken worden opgelezen in groepjes van vijf boeken. Zodra hij vijf boeken opgenoemd heeft, vraagt hij of hij verder zal gaan naar de volgende vijf. Als je een van de vijf in het rijtje wilt luisteren, noem je de titel ervan op, waarna het boek wordt afgespeeld. Als je direct al weet welk boek je wilt hebben, kun je Google Home ook vragen naar dat specifieke boek en hoef je niet de boekenplank door. Als je tijdens het luisteren het boek wilt pauzeren of naar een ander hoofdstuk wilt gaan, roep je weer “Hey Google” en geef je vervolgens je de juiste opdracht.

Dit vond het testpanel

Het lukte de deelnemers over het algemeen prima om met Google Home en het Dedicon programma een boek te vinden en te kunnen lezen.

De testversie van de Dedicon software beschikte nog niet over alle beoogde functies. Daarom is met de deelnemers gesproken over welke functies die nu nog ontbreken zij handig zouden vinden, zoals de spreeksnelheid aanpassen of een nieuw boek opzoeken in de catalogus. Hierbij was het een discussiepunt of spraakopdrachten in spreektaal zouden moeten zijn of kort en zakelijk. Voor de spreeksnelheid zou je kunnen zeggen: “zet spreeksnelheid op 110%” of “verhoog de spreeksnelheid” waarna de Google Home dit zelf in stapjes van 10% doet. Het zou daarom nog handiger kunnen zijn als Google Home naar beide opdrachten luistert.

Bij het zoeken naar een nieuw boek uit de catalogus was iedereen van mening dat dit het beste kon lijken op de manier waarop je een bestaand boek van de boekenplank selecteert. Je zou bijvoorbeeld kunnen vragen naar een genre, waarbij weer in groepjes van vijf de boeken worden opgenoemd. Ook zou je, wanneer je de titel van een specifiek boek weet, hier ook weer direct naar kunnen vragen.

Voordelen:

  • Door de gesproken feedback voelt het intuïtief aan

  • Er zijn meerdere mogelijkheden met de Google Home zoals radio, muziek of een agenda

  • Boeken kunnen er direct op gezet worden

Nadelen:

  • Het is bij Google Home belangrijk dat je exact weet hoe je de vraag moet stellen. Het kan frustrerend zijn als hij je niet begrijpt

  • Er is een internetverbinding nodig en eenmalig een smartphone of tablet om Google Home in te stellen

  • Google Home moet aan de netstroom zitten en kan niet onderweg gebruikt worden.

  • Het is niet gemakkelijk om een draadloze koptelefoon aan te sluiten aan Google Home.

Conclusie

De Envoy Connect en Google Home zijn beide eenvoudig te gebruiken als je Daisyboeken wilt lezen. Wanneer je alleen boeken wilt luisteren heb je op de Envoy Connect maar twee knoppen nodig en op de Google Home hoef je maar twee vragen te stellen. Toch werden de kleine knoppen op de Envoy Connect door sommige testers als een hindernis ervaren. De Google Home had op dat punt duidelijk een streepje voor.

De werking van de twee apparaten en de setting waarin je een boek kan lezen is sterk verschillend. Hoe belangrijk de voor- en nadelen zijn hangt af van persoonlijke voorkeuren. Wil je bijvoorbeeld alleen binnenshuis boeken luisteren of ook buiten de deur? Wil je zelf boeken op de boekenplank zetten of laat je dit liever doen door anderen? Het duurt nog een paar jaar voor de Daisy-cd’s daadwerkelijk eruit gaan en het is de vraag of de Envoy Connect of de Google Home de Daisyspeler ook daadwerkelijk gaan vervangen. Dedicon zal de komende tijd, in nauwe afstemming met stakeholders waaronder BPL, CBB en Visio, nadenken over eenverder onderzoek doen naar de best passende oplossingen. Eén van de zaken waar Dedicon zich ook op gaat richten is een onderzoek naar geschikte alternatieven voor hun app voor smartphones en tablets. De Koninklijke Bibliotheek is voornemens verder onderzoek naar simpele alternatieven te blijven faciliteren.

Visio Living Experience

Dit onderzoek is uitgevoerd bij Koninklijke Visio met werkgroep leden van de werkplaats Living Experience te Apeldoorn en Vught. De werkplaats streeft naar het op een professionele wijze bij elkaar brengen van partijen met verschillende achtergronden: onderwijs, zorg, cliënten en leveranciers om samen te leren van innovatieve (technologische) producten.

Productinformatie

Op de site van Megavoice vind je meer informatie over Envoy Connect.

Op het Visio Kennisportaal vind je meer informatie over de Google Home.

Heb je nog vragen?

Mail naar kennisportaal@visio.org, of bel 088 585 56 66.

Meer artikelen, video’s en podcasts vind je op kennisportaal.visio.org

Koninklijke Visio

expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen

www.visio.org