Visio kennisportaal maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van cookies om de inhoud af te stemmen op uw wensen, verbeteringen aan te brengen, maar ook om de koppeling met social media eenvoudiger te maken. Lees meer over cookies
Live support
Het spijt ons, de support is op dit moment niet beschikbaar.
Contrast aanpassen Zoekvenster openen Menu openen

Feelif Pro voelbare tablet, geschikt voor speciaal onderwijs?

Geplaatst op 14 januari 2020

Chantal de Graaf en Evert Rasing, Koninklijke Visio

Close-up van de Feelif Pro in gebruik. Een hand voelt over de bolletjes van de
tablet.

Het Sloveense bedrijf Feelif heeft een tweetal voelbare tablets en smartphone uitgebracht die geschikt zouden moeten zijn voor blinden en slechtzienden. Eigenlijk gaat het om hier een standaard tablet waarop een raster van bolletjes is aangebracht. De apparaten gebruiken trillingen en geluid als output om zo besturing zonder zicht mogelijk te maken. Het bedrijf heeft hierbij zelf educatieve apps ontwikkeld die door blinde en slechtziende leerlingen op de Feelif gebruikt kunnen worden. Feelif staat overigens voor Feeling Life.

Feelif heeft drie verschillende apparaten uitgebracht: de tablets Feelif Creator en de Feelif Pro en de veel kleinere Feelif Gamer die zo groot is als een smartphone. De grootste, snelste en meest veelzijdige van de drie, de Feelif Pro, wordt getest in dit onderzoek om te kijken of de tablet kan worden ingezet in het onderwijs voor leerlingen met een visuele beperking. We gaan een antwoord zoeken op de volgende vraag:

In hoeverre is de Feelif Pro inzetbaar bij het zelfstandig leren in het primair en secundair onderwijs?

Het onderzoek is bij Koninklijke Visio uitgevoerd in het basis- en voortgezet onderwijs. In beide gevallen gaat het om speciaal onderwijs in cluster 1. Cluster 1 geeft aan dat het blinde en slechtziende leerlingen betreft.

Een vooraanzicht van de Feelif Pro waarop je de hele tablet ziet met daarop
het raster van bolletjes. Op de tablet is een simpele tekening van een auto met
gebouwen een boom en twee wolken weergegeven als
voorbeeld.In het basisonderwijs heeft Anouk Spee het onderzoek gedaan. Zij heeft het onderzoek bij twee leerlingen afgenomen.

In het voortgezet onderwijs werd het onderzoek gedaan door wiskundedocent Chantal de Graaf. Zij heeft het onderzoek kunnen doen met vier leerlingen.

Beide onderzoekers zijn werkzaam in het Speciaal Onderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs bij Koninklijke Visio in Grave.

Samengevatte conclusie

Helaas kwamen er te veel punten naar voren waaruit blijkt dat de Feelif Pro niet goed geschikt is voor speciaal onderwijs in Cluster 1. Het belangrijkste element is dat leerlingen vooral niet zelfstandig konden werken met de tablet. Ook de reguliere tast-strategieën die leerlingen zich hebben aangeleerd kunnen ze niet toepassen. Daarnaast gaan leerlingen in een gespannen houding werken en zijn de geluiden en trillingen te heftig. Leerlingen waren wel erg enthousiast om met de Feelif Pro te werken, en we zien wel heel erg de potentie van de tablet. Aan het eind van dit artikel vind je onze aanbevelingen voor verbetering.

Wat is Feelif Pro nu precies?

Vooraanzicht van de Feelif Pro die uitstaat. Je ziet de verdeling van de
bolletjes op het scherm en bovenin een lichte balk waar 'Feelif Pro' op staat.

De Feelif Pro ziet eruit als een standaard tablet, met als verschil dat er bolletjes op het scherm zitten. De bolletjes zitten in een raster van 58 x 42 bolletjes. Daarboven staan nog acht vergrote braille cellen bestaande uit 6 bolletjes/ Het scherm is 10,5 inch. Het aanraakgevoelige oppervlak zorgt voor een duidelijke oriëntatie voor de gebruiker. Het trillen kan afhankelijk van de opdracht verschillen (hard, zacht, snel, langzaam, interval).

De software is gebaseerd die van een Samsung tablet. Dit betekent dat er gebruik gemaakt wordt van de standaard ingebouwde spraakfunctie van Samsung om auditieve feedback te geven. Het RAM-geheugen is 6 Gigabyte en de opslagcapaciteit is 64 Gigabyte met optie tot uitbreiding door middel van een Micro SD slot.

De Feelif Pro kan internetverbinding via Wifi maken of via een mobiel abonnement. Op elk Feelif-apparaat zijn een aantal Feelif-applicaties geïnstalleerd, die geoptimaliseerd zijn voor de ingebouwde vibratiefuncties. Het hele apparaat gaat trillen vergelijkbaar met het trillen van je telefoon.

De vooraf geïnstalleerde apps zijn games:

  • Tic-tac-toe

  • Vier-op-een-rij

  • Memorie

  • Zoek het dier

  • Zeeslag

  • Snakes-and-ladders

En educatieve apps:

  • Herkennen van geometrische figuren

  • Braille leren

  • Schaken

  • Tekenen

  • Grafieken

  • Feelif books

  • Foto’s maken en herkennen

Het onderzoek

Chantal heeft zich voor het onderzoek in het secundair onderwijs gericht op de volgende apps: Shape en Graph.

De vragen die we bij deze twee apps beantwoord wilden hebben: hoe nauwkeurig moet je werken? Hoe voelen de trillingen? Kunnen deze mij voldoende informatie geven? Kan ik navigeren zonder te kijken?

Vervolgens hebben vier leerlingen de Feelif Pro in de les in totaal 4 uur kunnen gebruiken. Dit zijn leerlingen die in het (voor)-examenjaar zitten en braille-afhankelijk zijn, of werken met een vergroting en spraaksynthese. Deze leerlingen hebben de opdracht gekregen om een grafiek te tekenen en de belangrijkste informatie daaruit te halen. Ook moesten zij in de app Shape nagaan of zij de geometrische figuren die gegeven werden konden herkennen.

In het onderzoek in het primair onderwijs door Anouk heeft zij een aantal apps onderzocht. Dit waren: Shape, Tic-tac-toe, Vier-op-een-rij en Memorie. Zij wil daarbij dezelfde vragen beantwoord zien als Chantal.

Zij heeft de Feelif Pro in de klas met twee leerlingen getest. Dit zijn leerlingen die in groep 5/6 zitten en braille-afhankelijk zijn.

In zowel het onderzoek van Anouk als Chantal hebben de docenten de bevindingen van de leerlingen genoteerd, ze hebben waar nodig doorgevraagd en ook aanwijzingen gegeven om na te gaan of het dan beter ging.

Resultaten

Hieronder worden de resultaten van het onderzoek weergegeven. Per app die is getest wordt weergegeven wat de uitkomsten van het onderzoek zijn. De apps die worden behandeld zijn achtereenvolgens: Shape, Feelif-Graph, Memories, Tic-Tac-Toe en Vier op een rij.

Shape

Feelif Shape spel dat een geel vierkant laat zien met een rode rand. Vierkant
staat linksboven in beeld en je ziet de bolletjes dus over het vierkant
heen.

De app Shape is zowel in het primair als secundair onderwijs getest. Shape werkt als volgt: op het scherm verschijnt een vorm. Voice Assistant, de schermvoorleessoftware van Samsung zegt om welke vorm het gaat. De speler moet met zijn vinger de omtrek van de vorm volgen. Voice Assistant geeft relevante informatie, zoals 'rechterbenedenhoek', terwijl de speler de omtrek volgt. Dit waarschuwt de speler om een ​​andere richting te kiezen. Wanneer de speler de lijn correct volgt, hoort hij pianogeluiden (toonhoogtes veranderen als hij omhoog / omlaag of rechts / links beweegt) en hij voelt trillingen. Als de speler van de lijn af beweegt, is het scherm stil. Als de speler de volledige vorm correct volgt, geeft Voice Assistant feedback zoals: "Goed gedaan! U hebt het vierkant gevonden!" Vormen worden steeds uitdagender (trapezium, achthoek). Het spel is een opstap voor complexere toepassingen als bijvoorbeeld Feelif Graph.

Bevindingen Shape door Chantal en Anouk

Bij de Shape wordt beoogd leerlingen kennis te laten maken met verschillende vlakke figuren. De belangrijkste bevinding is dat geen van de leerlingen in staat was om een figuur te ontdekken, ook niet na 10 minuten oefenen. Reden: de vinger gaat erg gemakkelijk van de lijn af. Wat daarnaast opvalt is dat je erg veel informatie krijgt als je netjes op de lijn zit met je vinger. Soms zelfs te veel.

Ook schuine zijden zijn erg lastig. Leerlingen vinden het wel fijn om te horen dat er verschil zit in welke kant zij op bewegen en dat zij een andere richting op moeten.

Verder vragen Anouk en Chantal zich af waarom het figuur in de linkerbovenhoek staat en waarom is het zo klein weergegeven? Ook vragen ze zich af waarom je het gearceerde gedeelte niet met geluid of trillingen zou weergeven?

Graph

Feelif Graph-app met zwart assenstelsel en een getekende wiskundige vergelijking als paarse lijn in een v-vorm met de punt van de V op de oosprong van het stelsel. Feelif Graph: scherm laat nummer en zymbolen zien die kunnen worden ingevoerd om een vergelijking op te stellen.

Deze app is alleen getest in het secundair onderwijs. Graph is een uitgebreide wiskundige tool om zelf grafieken te tekenen op basis van functies die je kan invoeren en aanpassen, en om grafieken te voelen. Feelif geeft feedback wanneer je de assen aanraakt, wanneer je de grafiek volgt en op de snijpunten en oorsprong. Er zijn verschillende opties: je kunt voor-gedefinieerde functies voelen en aanpassen, maar je kunt ook zelf functies invoeren en aftasten. Voice Assistant benoemt de wiskundige vergelijking. Op het scherm worden de horizontale en verticale as weergegeven die samen met de getekende vergelijkingslijnen in het midden van het scherm snijden. De student moet zijn vinger systematisch over het scherm bewegen om de lijnen te lokaliseren. Wanneer de vinger van de leerling zich op de as bevindt, geeft de spraak assistent de as een naam, trilt de as en klinkt een pianogeluid. De student kan de aslijn volgen door de geluidsfeedback, trillingen en de bolletjes te volgen. De bolletjes zijn nuttig om de student te helpen in een rechte lijn te bewegen.

Bevindingen Graph door Chantal

Deze app is getest door leerlingen die gewend zijn om met grafieken te werken. Zij vonden allereerst het invoeren van een grafiek niet gemakkelijk. Toen er nog niets ingevoerd was, werkte de spraak assistent namelijk niet. De leerlingen konden dus niet de juiste knoppen gebruiken. Wanneer er wel een grafiek was getekend, konden leerlingen moeilijk de vorm van de grafiek herkennen en blijven volgen. Het apparaat reageerde namelijk niet altijd. Dit kan komen door de folie komen of de grote hoeveelheid informatie die de tablet moet verwerken. Het was helaas ook niet mogelijk om twee grafieken in één figuur te plotten.

Wanneer de vinger op een plek gehouden werd, werd informatie over de plek waar de vinger zich bevond in het assenstelsel gegeven. Dit zijn coördinaten. Dit werd echter zó nauwkeurig gedaan dat leerlingen er te weinig mee konden. Zo was het bijvoorbeeld niet mogelijk om precies x =2 te vinden en de y-waarde die daarbij hoort.

Je merkte dat de leerlingen gedwongen worden de tablet in een gespannen houding te gebruiken. De leerling wordt over het algemeen aangeleerd om de pols te laten rusten voor een ontspannen houding, wanneer dat bij de Feelif Pro wordt gedaan, weet de tablet niet meer wat voor aanraking het is en geeft verwarrende output. Het kan dan zijn dat de tablet het detecteert als aanraking, waarna meteen een harde trilling wordt gegeven, maar het kan ook zijn dat de tablet te veel aanraking detecteert en helemaal geen feedback meer geeft. Dus ook niet van de vinger die iets aan het aftasten is. Hierdoor gaan de leerling hun pols laten zweven boven de tablet. Daardoor is hun houding veel intensiever dan wanneer ze hun pols laten rusten.

Het gebruik van de functie ‘test knowledge’ was lastig, en het was niet mogelijk om terug te gaan naar het vorige scherm.

Tenslotte gaf Feelif bij het assenstelsel en de grafiek verschillende haptische feedback. Dit viel de leerlingen gelukkig wel erg snel op.

Memorie, Tic-Tac-Toe, Vier op een rij

De apps Memorie, Tic-Tac-Toe en Vier op een rij zijn getest in het basisonderwijs door Anouk en haar leerlingen. Het eerste wat opviel bij Memorie was dat de app in het Engels was, maar wel voorzien van geluiden. De geluiden maakten dat het leuk was voor de leerling om mee te werken daardoor was het minder taalafhankelijk.

Tic-Tac-Toe vonden zij minder leuk en geschikt. De leerlingen moeten namelijk een representatie maken van het bord in hun hoofd en dat valt niet mee. Ditzelfde is ook zichtbaar bij vier-op-een-rij.

Bevindingen Memories, Tic-Tac-Toe en Vier op een rij door Anouk

Over het algemeen waren de leerlingen erg enthousiast, alleen was het jammer dat de tast-strategieën die leerlingen gewend zijn om toe te passen niet gebruikt konden worden. Een leerling is namelijk gewend om met de vingers bijvoorbeeld een pagina af te tasten tot er een markering of lijn is weergegeven. Bij de Feelif is dit niet toepasbaar omdat het hele scherm is gevuld met bolletjes, er zitten dus geen veranderingen in de tast.

Ook moet de mentale representatie van de leerling goed zijn. De leerling moet in het hoofd een weergave maken van het spel en daarvoor is nu te weinig overzicht. Dat maakt dat leerlingen de spelletjes moeilijk vonden.

De kaartjes bij Memories liggen erg dicht tegen elkaar en daardoor had de leerling hulp nodig bij het vinden van het midden van het kaartje. Geluid en trillen werkten wel erg goed om kaartjes te lokaliseren.

Het was niet mogelijk om de blinde leerlingen zelfstandig te laten spelen met de spellen. Voor ontspanning onder begeleiding is het wel een leuke toevoeging.

Conclusie

Samengevat hebben Anouk en Chantal de volgende conclusie geformuleerd. Het allerbelangrijkst -en ook het antwoord op de onderzoeksvraag- is dat snel duidelijk werd dat de leerlingen niet zelfstandig met de spellen kunnen spelen. Eventueel zou het wel mogelijk zijn als er training in het gebruik van de Feelif Pro wordt gegeven, maar op dit moment is het te moeilijk om een mentale representatie te maken van hetgeen dat is weergegeven. Overzicht houden is dus lastig.

Leerlingen ervaren de hoeveelheid geluiden en trillingen over het algemeen als erg druk. De trillingen zijn erg heftig en worden iets minder als er een matje onder de tablet gelegd wordt. Daarnaast bleken ze alleen in een gespannen houding goed met de Feelif pro te kunnen werken, dit in tegenstelling tot de ontspannen houding die leerlingen aangeleerd wordt.

Het is jammer dat reguliere tast-strategieën van leerlingen niet bij de Feelif Pro gebruikt kunnen worden.

De Feelif Pro is nog niet beschikbaar in het Nederlands, een aantal talen is beschikbaar waaronder het Engels. Het zou mooi zijn als het in het Nederlands beschikbaar zou komen, zodat de tablet ook toepasbaar wordt jonge kinderen.

De spellen zijn erg leuk om als afwisseling in de les tussendoor te spelen. Wel valt het volgens de docent meer onder begeleide ontspanning dan onder educatie. Desalniettemin zijn leerlingen zijn wel erg enthousiast gebleken in het gebruik met de Feelif Pro.

Aanbevelingen naar Feelif

Als terugkoppeling naar Feelif zijn de volgende aanbevelingen opgesteld:

Over het algemeen mogen de trillingen minder heftig zijn. Daarnaast is het handig als de Feelif Pro een palmherkenning heeft zodat leerlingen wel met hun hand op de tablet kunnen rusten.

Wat betreft de Shape-app: figuren graag groter weergeven, in het midden van het scherm zetten en het gearceerde een geluid of trillingen geven.

Wat betreft de Learn Braille-app: de naamgeving van deze app is niet goed. Op deze manier leren wij onze leerlingen geen braille, dus de naam Learn Braille is verwarrend.

Dit onderzoek is uitgevoerd door Chantal de Graaf en Anouk Spee namens VisioLab. Het VisioLab kenmerkt zich door kortdurende onderzoeken naar innovatieve (technologische) ontwikkelingen. Het VisioLab is geen fysiek lab; de onderzoeken worden uitgevoerd op verschillende Visio locaties zoals Wonen, Revalidatie of Onderwijs.

Reactie van Feelif

Feelif heeft ook gereageerd op de aanbevelingen.

Ze gaven aan dat dit rapport hen inzicht gaf in mogelijkheden om hun product te verbeteren. Zo hebben ze bijvoorbeeld veel aandacht besteed aan het communiceren hoe je de Feelif het beste kunt gebruiken en wat bijvoorbeeld verschillen zijn met andere apparaten. Hiervoor hebben ze een cursus en online tutorials gemaakt.

Feelif maakte ook duidelijk dat de term “Learn braille” inderdaad verwarrend is. Ze wilden de gebruiker de patronen leren kennen van de verschillende symbolen en letters in braille. Niet om braille te leren lezen.

Zelf geven ze ook nog aan dat ze Feelif zien als een muziekinstrument. “De basisbesturing kan men in een paar minuten leren, maar om complexe vormen te begrijpen en kleuren te kunnen onderscheiden etc, vraagt dat meer tijd en oefening van de gebruiker. Vergelijkbaar met het gebruik van een brailleleesregel waar ook veel oefening voor nodig is.”

Deze test is een mooie demonstratie van het feit dat het testen van het product in samenwerking met de ontwikkelaar het product uiteindelijk veel waardevoller kan maken voor onze doelgroep.

Vragen over dit artikel?

Mail naar kennisportaal@visio.org, of bel 088 585 56 66.

Meer artikelen vind je op kennisportaal.visio.org

Koninklijke Visio is een expertiseorganisatie voor blinde en slechtziende mensen. www.visio.org