Visio kennisportaal maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van cookies om de inhoud af te stemmen op uw wensen, verbeteringen aan te brengen, maar ook om de koppeling met social media eenvoudiger te maken. Lees meer over cookies
Live support
Het spijt ons, de support is op dit moment niet beschikbaar.
Contrast aanpassen Zoekvenster openen Menu openen

Internet leren 2 - Links, koppen en tekstblok

Geplaatst op 30 december 2020

Marc Stovers, Koninklijke Visio

Ben je slechtziend of blind en wil je leren werken op het internet?

Deze leermodule Internet leren is geschreven voor mensen die slechtziend of blind zijn en werken op een Windows 10 pc met spraakhulpmiddel Jaws, Supernova of NVDA. We gaan daarbij uit van het internetprogramma Google Chrome.

Je werkt met het toetsenbord en je leert aan de hand van korte uitleg en opdrachten.

De module bestaat uit meerdere delen. In dit deel leer je sneller navigeren op Internet met toetsenbord en spraakhulpmiddel. Je kent misschien de pijl toetsen wel, maar het kan veel sneller. Leer alles over links, koppen en tekstblokken.

Wanneer je door een internetpagina navigeert, kom je verschillende onderdelen tegen, zoals tekst, afbeeldingen, koppen, formuliervelden of links. Een link heet met een duur woord ook wel een Hyperlink.

Een link kan een plaatje of tekst zijn. Met een link kun je naar een andere pagina bladeren zonder dat je het webadres hoeft in te typen. Een link bevat dus stiekem het adres van die andere pagina.

Door SPATIE te drukken activeer je de link en ga je naar die gekoppelde pagina.

Tekst met een link is meestal gekleurd en onderstreept.

Bij afbeeldingen kun je alleen zien of ze een link bevatten als je de muis eroverheen beweegt. De muis verandert dan van vorm.

Werk je met het toetsenbord, dan zal je spraakhulpmiddel het altijd netjes melden als je een link in een afbeelding tegenkomt.

Sneltoetsen

Link activeren : SPATIE

Terug naar vorige pagina : ALT + PIJL LINKS

Weer naar de volgende pagina : ALT + PIJL RECHTS

Opdracht

Ga naar www.eduvip.nl/eduFANT en activeer op deze pagina de link “over de eduFANT”.

Lees een stukje van die pagina. Je zal merken dat die in het begin veel lijkt op de startpagina. Lees verder en zoek uit waar de EduFANT woont. Ga daarna weer met een sneltoets terug naar de vorige pagina.

Zo doe je dat!

  1. Start Google Chrome en open de pagina www.eduvip.nl/eduFANT

  2. Ga met PIJL OMLAAG naar de link “over de eduFANT”.

  3. Druk SPATIE. Wacht een paar seconden tot de pagina “over de eduFANT” geladen is en in beeld staat.

  4. Je staat nu aan het begin van deze pagina. Lees met PIJL OMLAAG de pagina. Misschien valt het je op dat de pagina in het begin bijna hetzelfde is dan de startpagina. Maar zodra je “Wie is de EduFANT” hoort ben je aan het begin van de tekst over de EduFANT.

  5. Ga nu verder en probeer uit te vinden waar de EduFANT woont.

  6. Heb je het antwoord gevonden? Druk dan ALT + PIJL LINKS om weer terug te gaan naar de vorige pagina.

  7. Controleer of je weer op de vorige pagina bent.

  8. Gefeliciteerd! Je hebt nu gesurft op het Internet.

Waar blijft de oude pagina eigenlijk?

Als je naar een nieuwe pagina gaat verdwijnt de oude pagina van het scherm. Er wordt dus telkens één pagina op het scherm getoond. Als je daarna weer terug gaat naar de oude pagina wordt deze weer opnieuw geladen. De pagina’s verdwijnen nooit echt omdat ze op computers ergens anders op de wereld staan. Je computer maakt tijdelijk een kopie van een pagina om hem sneller te kunnen lezen.

Opdracht

Zoek de link “het weer in het bos” en surf naar de pagina over het weer. Controleer of je op de juiste pagina bent. Je hoeft de pagina niet helemaal te lezen. Ga daarna weer terug naar de startpagina.

Kan ik behalve terug bladeren ook weer verder?

Je kunt met ALT + PIJL LINKS telkens terug bladeren naar de vorige pagina. Dit kun je net zo lang herhalen tot je weer op de startpagina bent. En misschien raad je het al…. met ALT + PIJL RECHTS kun je ook weer vooruit bladeren tot de pagina die je het laatst hebt bezocht. Zolang Google Chrome open staat onthoudt hij waar je allemaal bent geweest, en kun je daar met deze twee sneltoetsen makkelijk komen.

Opdracht

Start Chrome en ga weer naar “ het weer in het bos”. Ga daarna weer terug naar de startpagina en controleer dit. Ga daarna weer naar de pagina “het weer in het bos” zonder dat je een link activeert.

Wat gebeurt er als je hierna nog een keer ALT + PIJL RECHTS indrukt?

8. De TAB toets

Wanneer je alleen naar een link wilt gaan en geen teksten wil lezen kun je de TAB toets gebruiken. Hiermee sla je teksten over en kun je dus wat sneller navigeren.

Sneltoetsen

Naar volgende link : TAB

Naar vorige link : SHIFT + TAB

Opdracht

Ga naar de eduFANT pagina www.eduvip.nl/eduFANT.

Ga met PIJL OMLAAG naar de link “over de eduFANT” en tel hoe vaak je moest drukken.

Ga nu weer naar het begin van de pagina en ga nu met de TAB toets naar dezelfde link. Hoe vaak heb je nu gedrukt? Wat heb je overgeslagen, denk je?

Zo doe je dat!

  1. Open www.eduvip.nl/eduFANT

  2. Ga met PIJL OMLAAG naar de link “over de eduFANT, maar activeer hem niet. Hoeveel keer moet je drukken?

  3. Ga met CTRL + HOME weer naar het begin.

  4. Ga nu met TAB naar de link “over de eduFANT, maar activeer hem niet. Hoeveel keer moet je nu drukken?

  5. Wat heb je overgeslagen, denk je?

  6. Ga nu eens link voor link terug. Je doet dit door SHIFT + TAB te drukken.

Een weetje over de TAB toets

De TAB toets is de enige toets die ook werkt als je geen hulpmiddel gebruikt. Maar teksten lezen die geen link zijn (zogenaamde Platte tekst) kun je echt alleen maar met je schermlezer bereiken!

9. De linklijst

Als je naar een andere pagina wilt met een bepaalde link kun je met de PIJL of TAB toets naar de link gaan, en deze activeren. Maar dan moet je meestal wel heel vaak drukken. Dat kan veel handiger. Als je weet hoe een link heet kun je de Linklijst gebruiken om deze snel te vinden, en te activeren.

De linklijst, de naam zegt het al, zet alle links van de pagina in een lijst onder elkaar. Door nu de eerste letter van de naam van de link te typen kun je hem snel vinden. En met een ENTER activeer je hem meteen.

De linklijst zit niet standaard in Windows maar wel in de meeste spraakhulpmiddelen. Bij NVDA heet de linklijst de elementenlijst.

Sneltoetsen

Linklijst starten (Supernova) : CAPS LOCK + 1

Linklijst starten (Supernova Laptop) : CAPS LOCK + F7

Linklijst starten (Jaws) : INSERT + F7

Elementenlijst starten (NVDA) : INSERT + F7

Opdracht

Ga naar de eduFANT pagina en gebruik de linklijst om snel naar de pagina “over de eduFANT” te gaan.

Zo doe je dat!

  1. Open www.eduvip.nl/eduFANT

  2. Gebruik je Supernova, druk dan CAPSLOCK + 1 of CAPSLOCK + F7 (laptop). Gebruik je Jaws of NVDA, druk dan INSERT + F7. De linklijst of elementenlijst verschijnt. Dit is een dialoogvenster.

  3. Typ de letter o tot je bij de link “over de eduFANT” bent.

  4. Druk ENTER. De link wordt geactiveerd en de nieuwe pagina verschijnt.

  5. Controleer of je inderdaad op de juiste pagina bent.

Opdracht: naar de startpagina van EduVIP

Veel websites hebben op iedere pagina een link die “Start” of “Home” heet en je naar de startpagina van die website brengt. In het geval van de EduFANT is dit de startpagina van EduVIP: www.eduVIP.nl

Nu je de naam van de link weet kun je die makkelijk gaan activeren. Zoek en activeer met de linklijst de link “Start” om terug te gaan naar de startpagina.

Dit zijn ze:

  1. De langzame manier: Met PIJL omlaag in de linklijst door alle links gaan. Dit schiet meestal niet erg op.

  2. De snelle manier: Je kunt een link sneller vinden door de eerste letter van de naam een aantal keren in te drukken totdat je de juiste link gevonden hebt.

  3. De supersnelle manier: Je kunt ook de eerste paar letters van de naam van de link snel intypen om sneller bij de juiste link te komen. Je typt dan bijvoorbeeld “spo” om snel naar de link Sport te gaan. Je hulpmiddel moet deze manier wel ondersteunen. Probeer dit maar eens uit.

Ja, meestal kan dat wel, en soms kan dat heel handig zijn. Je springt dan gewoon naar een andere plek op dezelfde pagina.

Ga naar de linklijst en druk TAB tot je hoort:

  • voor Supernova: “Breng DC naar”.

  • voor Jaws: “Volg link”.

  • voor NVDA: “ga naar”.

Druk dan ENTER. Je blijft dan op dezelfde pagina maar bent snel naar de link gesprongen! Je kunt nu verder navigeren, of alsnog de link activeren.

10. Koppen lezen

Vaak bevat een internetpagina erg veel informatie. Om dit overzichtelijk te houden kan een internetpagina, net als bij een krant, koppen bevatten.

Een kop vind je meestal bij een stuk tekst en heeft een groter en vetter lettertype. De maker van de website bepaalt waar de koppen staan en hoe ze eruit zien.

Je schermlezer kan koppen herkennen en zal dat melden door te zeggen: “kop”.

Ook heb je handige sneltoetsen om op een pagina snel naar de volgende kop te springen. Je slaat dan een heel stuk tekst op de pagina over. Als je dit herhaalt kun je dus alle koppen doornemen en zo snel nagaan wat er op een internetpagina allemaal te beleven is.

Sneltoetsen

Naar volgende kop : H

Naar vorige kop : SHIFT + H

Opdracht

Ga naar www.eduvip.nl/eduFANT en open de pagina “over de eduFANT.” Lees op deze pagina de koppen. Zoek daarna op hoe oud de eduFANT kan worden.

Zo doe je dat!

  1. Open www.eduvip.nl/eduFANT

  2. Activeer de link “over de eduFANT”, bijvoorbeeld met de linklijst.

  3. Je bent nu op de pagina. Druk de h en herhaal dit. Je springt steeds naar de volgende kop. Luister maar of dat klopt. Wat zegt je schermlezer?

  4. Ga nu met SHIFT + H weer terug, en luister of dat klopt.

  5. Navigeer op deze manier naar de kop “hoe oud wordt de eduFANT”.

  6. Als je de kop hebt gevonden, lees verder met PIJL OMLAAG om het antwoord op de vraag te vinden.

Een ezelsbruggetje voor de koppen

Veel sneltoetsen komen uit het Engels. Een kop in is het Engels een “Head” oftewel een Hoofd. Zo kun je de H makkelijk onthouden.

Handig zeg, werkt dat op alle internetpagina’s?

Vaak hebben pagina’s waar veel nieuws op staat netjes ingedeeld en zijn er duidelijke koppen. Er staan dan vetgedrukte, grote titels in beeld. Meestal zijn dit koppen. Maar….

Alleen als de programmeur van de internetpagina de koppen ook als koppen heeft geprogrammeerd kan jouw schermlezer ze herkennen. Bij slordig gemaakte pagina’s staan misschien wel grote titels, maar ontbreken de koppen toch. Dan heb je pech!

Opdracht

Ga naar de volgende websites en probeer de koppen te lezen.

www.eduvip.nl

www.weer.nl

www.sinterklaas.nl

www.kindertube.nl

https://jeugdjournaal.nl/

www.efteling.nl

11. De koppenlijst

Net zoals je een linklijst hebt kun je ook een koppenlijst oproepen en snel naar een bepaalde kop springen.

Sneltoetsen

Koppenlijst (Supernova) : CAPSLOCK 2

Koppenlijst (Supernova laptop) : CAPSLOCK + F6

Koppenlijst (Jaws) : INSERT + F6

Koppenlijst (NVDA)

  1. Druk INSERT + F7

  2. Kies met SHIFT + TAB en daarna PIJL RECHTS voor Koppen

  3. TAB naar de koppenlijst.

Opdracht

Ga naar www.eduvip.nl/eduFANT en open de pagina “over de eduFANT.” Open de koppenlijst en spring snel naar de kop “Is de eduFANT gevaarlijk?”

Zo doe je dat!

  1. Open www.eduvip.nl/eduFANT

  2. Activeer de link “over de eduFANT”, bijvoorbeeld met de linklijst.

  3. Druk de sneltoets van je hulpmiddel voor de koppenlijst.

  4. De koppenlijst verschijnt. Typ de letter i totdat je de kop gevonden hebt.

  5. Druk ENTER. Je springt naar de gekozen kop op de pagina.

  6. Je kunt nu met PIJL OMLAAG verder lezen in de tekst.

12. Werken met kopniveaus

Je zal misschien merken dat je schermlezer bij een kop steeds iets zoals “kopniveau 2” zegt. Wat betekent dat nou?

Denk eens aan een boek, dat is opgedeeld is in hoofdstukken. Elk hoofdstuk is daarna weer opgedeeld in paragrafen. Op Internet noemen we de hoofdstukken en paragrafen koppen. De hoofdstukken zijn dan kopniveau 1 en de paragrafen kopniveau 2. De niveaus van de koppen geven de pagina dus een bepaalde structuur.

Nu is een Internetpagina meestal niet zo netjes ingedeeld als een boek, en worden kopniveaus soms alleen gebruikt om snel een tekst groter te tonen. Dat maakt dat het niet altijd even logisch is wat je tegenkomt. Je hoort dan bijvoorbeeld bij de belangrijkste titel: Kopniveau 3. Maar over het algemeen geldt: hoe hoger het kopniveau, hoe belangrijker de kop is.

Als je weet welke kopniveaus je op een bepaalde pagina kunt tegenkomen kun je daar handig gebruik van maken. Je kunt namelijk ook met sneltoetsen navigeren naar koppen van één bepaald kopniveau. Dan werk je nog sneller!

Sneltoetsen

Naar volgende kop op kopniveau 1 : cijfer 1

Naar volgende kop op kopniveau 2 : cijfer 2

Naar volgende kop op kopniveau 3 : cijfer 3

Naar volgende kop op kopniveau 4 : cijfer 4

Opdracht

  1. Ga naar www.nu.nl . Dit is een digitale krant, een internetkrant dus.

  2. Loop met h door de koppen en ga na welke kopniveaus je tegenkomt. Hoe vaak moet je drukken tot je de kop Tech tegenkomt?

  3. Je merkt dat de rubrieken een bepaald kopniveau hebben. Welk niveau is dat?

  4. Ga nu met CTRL + HOME naar het begin van de pagina.

  5. Loop nu met cijfer door de koppen met kopniveau 2. Hoe vaak moet je nu drukken om bij Tech te komen?

13. Naar tekstblok springen

Er zijn pagina’s die geen of geen handige koppen hebben. Als je op zo’n pagina toch snel naar een tekstblok wilt springen kun je geen koppen snellen. Gelukkig kun je wel een andere sneltoets gebruiken die je naar het eerstvolgende tekstblok brengt. Een tekstblok is een eenvoudig stukje, “platte” tekst die niet ook een link, invoerveld, formulier of iets anders is. Omdat er ook kleine tekstblokjes op de pagina kunnen staan, bijvoorbeeld de naam van een bedrijf, moet je soms meerdere keren drukken voor je bij het tekstblok bent dat je wilt lezen.

Sneltoetsen

Naar volgende tekstblok : n

Naar vorig tekstblok : SHIFT + N

Opdracht

  1. Ga naar www.eduvip.nl/eduFANT en open de pagina “Waar zijn de koppen?” Deze pagina heeft dezelfde tekst als “Over de eduFANT”, maar de bouwer van de pagina heeft er niet aan gedacht om de tekst van koppen te voorzien.

  2. Probeer of je met de sneltoets h voor koppen snel naar de eerste kop “Wie is de eduFANT” te springen. Lukt dat?

  3. Je hebt gemerkt dat het niet lukt. We gaan het opnieuw proberen. Druk eerst CTRL + HOME. Je gaat weer naar het begin van de pagina.

  4. Navigeer nu met de letter n door de tekstblokken, en kijk of je de tekst nu wel kunt vinden.

Opdracht

Ga naar een pagina die wel koppen heeft, bijvoorbeeld “over de eduFANT”. Wat gebeurt er als je op deze pagina naar tekstblokken navigeert? Krijg je dan hetzelfde resultaat?

Opmerking als je NVDA gebruikt

In NVDA betekent de letter n: ga naar het eerste tekstblok vlak een link. Zo’n tekstblok kan dan ook een kop zijn.