Visio kennisportaal maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van cookies om de inhoud af te stemmen op uw wensen, verbeteringen aan te brengen, maar ook om de koppeling met social media eenvoudiger te maken. Lees meer over cookies
Live support
Het spijt ons, de support is op dit moment niet beschikbaar.
Contrast aanpassen Zoekvenster openen Menu openen

Android instellen voor slechtzienden en blinden

Geplaatst op 8-11-2021

Gerard van Rijswijk, Koninklijke Visio

Logo van Android

Android is wereldwijd het meest gebruikte besturingssysteem voor tablets en smartphones. In tegenstelling tot iOS, het besturingssysteem van Apple, wordt Android door veel verschillende fabrikanten (Samsung, Sony, Motorola, et cetera) toegepast. Hierdoor is er een grote diversiteit van toestellen op de markt die sterk kunnen verschillen in prijs, grootte, Android versie en specificaties.

Android heeft voorzieningen voor mensen die slechtziend of blind zijn. Hieronder geven we informatie over het Android besturingssysteem en leggen we uit op welke manier je een Android smartphone of tablet apparaat toegankelijk kunt maken voor mensen met een visuele beperking.

Toegankelijkheid, versies en updates

Android beschikt vanaf versie 4.2 (2012) over ondersteuning in de vorm van vergroting, spraak en braille. De meest recente Android versie is op moment van schrijven Android 11.

Omdat een fabrikant onderdelen van het besturingssysteem mag wijzigen of verwijderen, is er geen garantie dat op elk toestel met Android 4.2 of hoger alle toegankelijkheidopties ook gebruikt kunnen worden. Wel kun je stellen dat een hogere Android versie in beginsel over betere opties voor toegankelijkheid beschikt. Toestellen met een nieuwere Android versie hebben dus over het algemeen meer toegankelijkheidsmogelijkheden dan een oudere versie, al kunnen de opties per toestel verschillen.

Updaten naar de nieuwste versie is niet altijd mogelijk, omdat fabrikanten in veel gevallen maar een beperkt aantal updates beschikbaar stellen voor een bepaald model.

Schil

Fabrikanten die Android in hun product gebruiken passen deze vaak naar eigen inzicht aan. Een aangepast uiterlijk en extra opties om zich te onderscheiden van de concurrentie. Er wordt als het ware een “schil” over standaard (stock) Android heen gelegd. Deze schil kan zowel positieve als negatieve gevolgen hebben voor de toegankelijkheid. Zeker als het om spraakuitvoer gaat werkt deze niet altijd goed samen met de toegankelijkheidsopties van Android. In enkele gevallen kan de schil ook een toevoeging blijken. De standaardletter kan dan bijvoorbeeld groter worden dan in de oorspronkelijke Android versie. Andere voorbeelden zijn het door de fabrikant toevoegen van een hoog contrast toetsenbord of het ontwikkelen van een toegankelijkheidsmenu voor het sneller en met name eenvoudiger activeren van toegankelijkheidsopties. Vooral Samsung staat erom bekend in bepaalde toestellen extra toegankelijkheidsopties in te bouwen. Het activeren van toegankelijkheidsopties gaat meestal via instellingen > Toegankelijkheid.

De verderop beschreven stappen voor instellingen kunnen om bovenstaande reden op uw toestel afwijken.

Stock Android

Google heeft in de loop der jaren zijn eigen lijn toestellen met daarop een versie van het besturingssysteem Android uitgebracht zoals Google het bedoeld heeft. Dit wordt Stock Android genoemd. Behalve de eigen lijn van Google zijn er ook fabrikanten die met een eigen Stock Android toestel komen. Stock Android wordt regelmatig onder een andere naam op de markt gezet en varieert regelmatig (vanaf 2019 heette dit bijvoorbeeld Android One). Bij Stock Android toestellen kan de interface niet door de fabrikant gewijzigd worden. Dit betekent dat er geen schil omheen gemaakt is en dat de standaard toegankelijkheidsopties gehandhaafd zijn.

Daarnaast zijn er lichte varianten van Android in omloop (bijvoorbeeld Android Go) die gemaakt zijn voor kleine, lichte toestellen wat er in de praktijk vaak op neerkomt dat de toegankelijkheidsopties niet of slechts gedeeltelijk aanwezig zijn. Deze toestellen zijn daarom over het algemeen minder geschikt voor mensen met een visuele beperking.

Play Store

De Play Store is de App Store van Android waar apps, games, boeken, films, muziek en Google hardware aangeschaft kunnen worden. Om hiervan gebruik te maken, kunnen Google Play cadeaukaarten gekocht worden. Ook is het mogelijk om een betaling via iDEAL toe te voegen of een Creditcard of betaalpas.

De Android Play Store heeft daarnaast ook een groot aanbod van gratis apps.

Toegankelijkheid

Vergroting

In Android is met de functie “zoom scherm of weergave grootte” en “lettertype of lettergrootte” de systeemletter te vergroten. In de schil van fabrikanten is er soms een mogelijkheid om deze nog groter in te stellen.

Er is ook een Zoom mogelijkheid. Ga hiervoor naar Instellingen > Toegankelijkheid > Vergroting > Vergroting door 3 keer tikken AAN.

Tik nu drie maal met één vinger op het scherm en laat los. De vergroting staat nu aan en is aan te passen met een knijpbeweging tussen twee vingers. Vaak worden hier de duim en wijsvinger voor gebruikt. Navigeren over het scherm kan door met twee vingers naast elkaar over het scherm te schuiven. Deze Zoomfunctie biedt een vergroting van de gehele schermweergave tot 500%. Bij het tonen van een nieuw scherm wordt de zoomfunctie weer uitgezet, en dient u deze opnieuw met 3x tikken aan te zetten.

Ook is het mogelijk om de vergroting tijdelijk even te gebruiken, bijvoorbeeld om snel even een telefoonnummer beter te kunnen lezen. Tik hiervoor drie maal met één vinger en laat na de laatste tik de vinger op het scherm staan. Navigeren met vergroting blijft nu actief zolang de vinger op het scherm blijft staan.

Behalve het gehele scherm kan ook een deel van het scherm vergroot worden in een vergrootglasvenster.

Contrast

Vanaf Android versie 5.0 is een aantal opties toegevoegd om het scherm te kunnen aflezen. Zo is het mogelijk om kleuren om te keren met de optie Kleurinversie. Ook zijn er opties om tekst met hoog contrast weer te geven, en om via de optie Kleurcorrectie kleuren aan te passen voor mensen die minder goed kleuren kunnen zien. Deze opties zijn terug te vinden bij: Instellingen > Toegankelijkheid.

De omgekeerde kleuren optie draait ook de kleuren van afbeeldingen om.

Aanpassen met apps

Een belangrijke reden waarom Android populair is, is dat het toestel gedeeltelijk gepersonaliseerd kan worden door het installeren van apps en widgets. Dit kan ook helpen bij het beter toegankelijk maken van een toestel. Zo’n app kan bijvoorbeeld een mail app die meer contrastmogelijkheden biedt, maar kan ook een volledige schil zijn met grote iconen (Big Launcher, bit.ly/2XHawPD). Visio heeft een lijst met handige, toegankelijke Android apps.

Geselecteerde tekst uit laten spreken

Binnen Android is er de mogelijkheid om geselecteerde tekst te laten voorlezen.

Deze mogelijkheid kan gevonden worden onder Instellingen > Toegankelijkheid> Selecteer om uitgesproken te worden. Om iets uit te laten spreken: tik rechtsonder op het toegankelijkheidsicoon en tik op het item dat u wilt laten voorlezen. Meer info: http://tiny.cc/w1mziz

Is deze optie er niet, vaak bij aanwezigheid van Voice-Assistant (Samsung), dan moet eerst de Android Toegankelijkheidstools worden gedownload uit de Play Store. De optie Geselecteerde tekst voorlezen wordt dan gevonden onder het kopjes services.

Spraakondersteuning

De schermuitlezer van Android heet TalkBack. Op veel oudere Samsung modellen staat in plaats hiervan de schermuitlezer Voice Assistant. Om in dat geval toch Talkback te kunnen gebruiken dient u de Android Toegankelijkheidstools uit de Play Store te downloaden.

Talkback is te activeren via Instellingen > Toegankelijkheid > TalkBack. Zet de Schakelaar van TalkBack aan.

TalkBack is ook in- en uit te schakelen door de volumetoetsen omhoog en omlaag enkele seconden ingedrukt te houden. Je moet dan wel de TalkBack sneltoets inschakelen. Deze sneltoets staat op dezelfde pagina waar je TalkBack de eerste keer inschakelt.

Standaard is een Nederlandse Google stem aanwezig. Mocht deze niet geactiveerd staan dan kan deze op de volgende manier worden ingesteld: Ga naar: Instellingen > Algemeen beheer > Tekst naar spraak > Voorkeursengine > Kies de Google Tekst-naar-spraak engine. TalkBack gebruikt de taal die in de ‘landinstellingen’ tijdens de eerste installatie is ingesteld.

Braille

Sinds Android 4.1 is er ook brailleleesregel ondersteuning met BrailleBack. Wanneer BrailleBack is ingeschakeld, maakt je apparaat verbinding met een gekoppelde Bluetooth-brailleleesregel en wordt de scherminhoud weergegeven in braille. Met de toetsen op de brailleleesregel kan worden genavigeerd op het scherm, kunnen items worden geactiveerd en tekst worden ingevoerd.

Google Assistent

Google Assistant is de digitale assistent van Google. Deze staat op de meeste Android telefoons automatisch geïnstalleerd. Je kunt de Google assistent op verschillende manieren starten.

Starten

Via “Oké Google”.

Of je drukt 2 seconden de thuisknop in. Om hem te starten met je stem moet er wel toegang via Voice Match zijn.

  1. Open de Google-app.

  2. Tik rechts onderin het startscherm op Meer en vervolgens Instellingen en vervolgens Spraakinstellingen en vervolgens Google Assistent.

  3. Schakel naar het tabblad assistent.

  4. Ga naar telefoon.

  5. Zet toegang via Voice Match aan.

  6. Spraakmodel trainen, zodat het device op jouw stem reageert.

Wat kun je er allemaal mee?

Tijd vragen, hoe laat is het?

Bellen, bel naar……

Mail sturen, stuur mail naar….

Whatsapp sturen, stuur whatsapp aan…..

Informatie zoeken op internet bijvoorbeeld hoe heten de kinderen van Koning Willem Alexander

Meer uitleg over Google Assistant: https://bit.ly/2VEh3ZC

Kennisportaal, video’s en tips

Uitleg over Android en toegankelijkheid vind je ook op het Visio Kennisportaal.

Ga voor een video met uitleg over toegankelijkheid naar youtu.be/2F2YciV8qAY

Wil je meer weten over Android, tips en handige apps, ga dan naar kennisportaal.visio.org/android

Ook vind je op Internet een uitgebreide handleiding Talkback van Google. Ga hiervoor naar bit.ly/2NS8byc

Vragen over dit artikel?

Mail naar kennisportaal@visio.org, of bel 088 585 56 66.

Meer artikelen vind je op kennisportaal.visio.org

Koninklijke Visio is een expertiseorganisatie voor blinde en slechtziende mensen. www.visio.org