Voorbereid zijn op noodsituaties als blinde of slechtziende

Ralf Habets, Koninklijke Visio

Als blinde of slechtziende persoon kunnen noodsituaties, zoals stroomuitval, brand of overstromingen, extra uitdagingen met zich meebrengen. Een goede voorbereiding vergroot je veiligheid en zelfstandigheid aanzienlijk. Wat kun je zelf doen? Daarover lees je meer in dit artikel.

Een noodpakket samenstellen

Een noodpakket bevat essentiële spullen die je nodig hebt tijdens een noodsituatie wanneer basisvoorzieningen zoals elektriciteit, water of communicatie tijdelijk uitvallen. Voor mensen met een visuele beperking is het belangrijk om dit pakket af te stemmen op hun specifieke behoeften.

Wat hoort er in een noodpakket?

De overheid biedt via de campagne Denk Vooruit richtlijnen voor het samenstellen van een noodpakket. Daarnaast heeft het Rode Kruis een uitgebreide checklist beschikbaar.

Als je slechtziend of blind bent zijn de volgende specifieke aanvullingen nuttig:

• Voedsel en water: Kies voor lang houdbaar voedsel dat gemakkelijk zonder of met weinig zicht te bereiden is. Denk vooral aan producten die niet verwarmd hoeven te worden, zoals crackers met houdbaar beleg of een salade. Zorg voor minimaal drie liter water per persoon per dag, voor minimaal drie dagen. Vergeet ook niet voldoende voedsel en water voor een blindegeleidehond of ander huisdier.

• Zaklamp met batterijen: Vooral handig voor mensen met restvisus en hun huisgenoten. Kies bij voorkeur een model dat eenvoudig met één hand te bedienen is. Een hoofdlamp kan ook praktisch zijn.

• Tastbare of sprekende hulpmiddelen: Denk bijvoorbeeld aan een voelbare of sprekende klok of wekker.

• Noodradio: Kies voor een opwindbare of batterijgevoede radio die eenvoudig op de tast te bedienen is, eventueel voorzien van spraakfunctie. Een eenvoudige radio op batterijen zonder extra functies is ook geschikt.

• Powerbank of opgeladen reservebatterijen: Zorg voor een opgeladen powerbank of reservebatterijen voor je mobiele telefoon en sprekende hulpmiddelen. Heb je meerdere apparaten die je wilt opladen, dan kan een extra powerbank handig zijn. Powerbanks zijn verkrijgbaar in verschillende capaciteiten en prijsklassen. De meeste modellen hebben controlelampjes om de laadstatus aan te geven. Kun je deze lampjes niet waarnemen, laad de powerbank dan bijvoorbeeld één keer per maand op. Vraag eventueel advies in een winkel over een model dat past bij jouw situatie.

• Persoonlijke documenten: Bewaar belangrijke documenten in een waterdichte map en maak daarnaast een digitale kopie op een USB-stick of in de cloud. Denk ook aan kopieën van je identiteitsbewijs, medische gegevens en gegevens van belangrijke personen. Zorg er ook voor dat belangrijke informatie, zoals telefoonnummers, beschikbaar is in een voor jou toegankelijke vorm, bijvoorbeeld in grootletter, braille of als geluidsopname op een mobiele DAISY-speler.

• Fluitje of alarm: Hiermee kun je de aandacht trekken of hulp vragen, bijvoorbeeld wanneer je minder mobiel bent of moeilijk zichtbaar bent voor anderen.

• Reserve witte stok of oriëntatiehulpmiddelen: Hang een reserve witte stok op een vaste, gemakkelijk bereikbare plek in huis, bijvoorbeeld aan de kapstok. Zo kun je deze snel pakken als je onverwacht je woning moet verlaten.

• Hygiëne-artikelen: Voorzie deze van goed leesbare of voelbare etiketten of braillelabels om ze snel te herkennen. Zorg ervoor dat je jezelf hiermee minimaal 72 uur kunt redden.

Wat heb je naast een noodpakket nog meer nodig?

• Portemonnee met identiteitsbewijs: Zorg dat je portemonee met ID bewijs altijd op een goed bereikbare en vaste plek in huis ligt zodat je deze snel kunt pakken als dit nodig is. Daarnaast adviseert de overheid om minimaal € 70 contant geld per persoon in huis te hebben, zodat je ook kunt betalen als pinnen tijdelijk niet mogelijk is.

• Medicatie: Zorg voor een voorraad medicijnen die voldoende is voor meerdere dagen. Bewaar daarnaast een overzicht van je medicijnen en de gebruiksinstructies in een voor jou toegankelijke vorm, bijvoorbeeld in braille, grootletter of als gesproken bestand.

  Gebruik je medicijnen die gekoeld moeten worden of heb je meer nodig dan de maximale voorraad die je thuis mag bewaren? Bespreek dan samen met je huisarts welke voorbereidingen je kunt treffen.

• Aanvullende persoonlijke documenten: Overweeg om naast de eerder genoemde documenten ook kopieën van verzekeringspolissen, relevante medische informatie en noodcontactgegevens beschikbaar te hebben.

• NL-Alert app: De NL-Alert-app is goed toegankelijk voor mensen met een visuele beperking en ondersteunt toegankelijkheidsfuncties zoals schermlezers, tekst-naar-spraak, hoog contrast en inzoomen. Zo blijf je ook tijdens een noodsituatie op de hoogte van belangrijke waarschuwingen.

  Lees meer over de NL-Alert app.

• Ontspanning: Tijdens een noodsituatie kan het prettig zijn om iets te hebben waarmee je de tijd kunt doorbrengen. Een mobiele DAISY-speler met gesproken boeken of tijdschriften kan daarbij uitkomst bieden.

Sociale impact en omgaan met noodsituaties

Een ramp of noodsituatie kan veel stress veroorzaken, vooral als je afhankelijk bent van zintuigen die op dat moment extra onder druk staan. Een goede voorbereiding helpt om met meer vertrouwen en rust te handelen:

• Zorg voor een sociaal netwerk: Maak vooraf afspraken met buren, familie, vrienden of andere mensen in je omgeving. Bespreek welke hulp je nodig kunt hebben en hoe jullie elkaar tijdens een noodsituatie kunnen bereiken of ondersteunen.

• Neem deel aan rampenoefeningen: Informeer bij je gemeente of er rampenoefeningen, trainingen of simulaties worden georganiseerd. Door hieraan deel te nemen, raak je beter voorbereid op verschillende noodsituaties.

• Bereid je mentaal voor: Bespreek mogelijke scenario's met mensen in je omgeving en denk na over wat jij nodig hebt als zich een noodsituatie voordoet. Dat geeft niet alleen jezelf meer houvast, maar helpt ook anderen om je beter te ondersteunen.

• Maak een communicatieplan: Spreek met je contactpersonen af hoe jullie met elkaar communiceren als mobiele netwerken uitvallen of overbelast raken. Maak ook afspraken over een ontmoetingsplek als telefonisch contact niet mogelijk is.

Waar kun je terecht voor informatie?

De overheid heeft het informatieboekje Bereid je voor op een noodsituatie uitgebracht. Hierin vind je praktische tips voor het voorbereiden op een noodsituatie, inclusief een noodkaart die je zelf kunt invullen.

Het informatieboekje maakt deel uit van de campagne Denk Vooruit en is ook digitaal toegankelijk beschikbaar via de gelijknamige website www.denkvooruit.nl. Omdat het belangrijk is om deze informatie ook zonder internet te kunnen raadplegen, is het boekje, inclusief de noodkaart, ook verkrijgbaar in aangepaste leesvormen. Je kunt kiezen uit braille, grootletter of gesproken vorm.

Je kunt het informatieboekje bestellen via:

• Dedicon

  • E-mail: klantenservice@dedicon.nl

  • Telefoon: 0486 486 486

• LeesButler

  • Een account is niet nodig.

  • E-mail: klantenservice@leesbutler.nl

  • Telefoon: 085 760 99 00

Meer informatie en ondersteuning

• Gemeente: Je gemeente informeert over risico's in jouw omgeving en over lokale opvanglocaties. Daarnaast werken de veiligheidsregio's aan een landelijk netwerk van fysieke noodsteunpunten. Naar verwachting zijn deze vanaf medio 2027 beschikbaar. Bij zo’n noodsteunpunt kun je terecht voor informatie, advies en ondersteuning vanuit jouw gemeente of veiligheidsregio.

• Denk Vooruit: Op de website Denkvooruit.nl van de overheid vind je uitgebreide informatie over het samenstellen van een noodpakket en het voorbereiden op verschillende noodsituaties.

• Het Rode Kruis: biedt praktische checklists en aanvullende informatie, ook voor mensen met een beperking

• Koninklijke Visio , Bartimeus, en de Oogvereniging (ooglijn) kunnen meedenken en adviseren.

• Voedingscentrum: Op de website van het voedingscentrum lees je welk eten en drinken je het beste in een noodpakket doet.

Waar kun je terecht voor hulpmiddelen?

• Thuiszorgwinkels of webshops: bekijk het overzicht van leveranciers op het Visio Kennisportaal. Ook winkels zoals Vegro en Medipoint bieden hulpmiddelen aan, zoals sprekende apparaten of voelbare labels.

• Noodpakketten en noodartikelen: Voor complete noodpakketten en onderdelen kun je onder meer terecht bij Prepareshop.nl of Noodzaken.nl.

  Bedenk vooraf goed wat jij nodig hebt om jezelf minimaal 72 uur te kunnen redden. Een standaard noodpakket hoeft niet altijd de beste oplossing voor jou te zijn. Door zelf je noodpakket samen te stellen, kun je rekening houden met jouw persoonlijke situatie, de hulpmiddelen die je gebruikt en een logische indeling, zodat je alles tijdens een noodsituatie gemakkelijk kunt terugvinden en gebruiken.

Tot slot

Noodsituaties zijn nooit helemaal te voorspellen, maar met een goed doordachte voorbereiding kun je veel onzekerheid en risico's beperken.

Zorg ervoor dat je noodpakket of de losse noodartikelen op een vaste en gemakkelijk bereikbare plek liggen. Je kunt ervoor kiezen om een compleet noodpakket klaar te zetten, maar je kunt ook de producten die je al gebruikt op hun vaste plek in huis bewaren. Het belangrijkste is dat je tijdens een noodsituatie snel kunt vinden wat je nodig hebt. Controleer regelmatig of producten nog houdbaar zijn en vervang ze op tijd.

Betrek ook anderen bij je voorbereidingen en wees niet bang om hulp te vragen. Samen sta je sterker, ook in een crisissituatie!

Heb je nog vragen?

Mail naar kennisportaal@visio.org, of bel 088 585 56 66.

Of bel of mail de Ooglijn van de oog vereniging. Mail naar ooglijn@oogvereniging.nl of bel met nummer 030-2945444

Meer artikelen, video’s en podcasts vind je op kennisportaal.visio.org

Koninklijke Visio

expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen

www.visio.org