Supernova, snel aan de slag

Femke Cobben, Koninklijke Visio

Supernova is commerciële, betaalde software voor vergroting en spraakondersteuning op de Windows pc. Het programma is bedoeld voor mensen die slechtziend of blind zijn.

In deze handleiding leggen we uit hoe je Supernova installeert en gebruikt, zodat je snel aan de slag kunt.

Opmerking: Ben je nog aan het zoeken naar het computerhulpmiddel dat het beste bij jou past?

Lees dan het artikel: Een aanpassing voor de pc, welke moet ik nemen?

Welke varianten van Supernova zijn er?

Er zijn vier varianten beschikbaar:

• Supernova Vergroting
• Supernova Vergroting met Spraakondersteuning
• Supernova Vergroting en Schermlezer
• Supernova Schermlezer.

Alle versies, behalve de Supernova Schermlezer bieden de mogelijkheid om teksten, afbeeldingen en de muisaanwijzer te vergroten. Daarnaast biedt het de mogelijkheid om kleuren en contrasten aan te passen.

De versie Supernova Vergroting met Spraakondersteuning biedt beperkte spraakfunctionaliteit. Deze variant is geschikt voor mensen die nog deels visueel kunnen werken, maar baat hebben bij aanvullende spraakondersteuning.

De versie Supernova schermlezer biedt uitgebreide spraakmogelijkheden en maakt het mogelijk de pc te bedienen zonder te hoeven kijken. De schermlezer zet tekst om in spraak en/of braille. Door sneltoetsen te gebruiken kun je efficiënt door het scherm navigeren. Deze versie biedt geen visuele aanpassingen.

Supernova bedienen: toetsenbord of muis?

Wanneer je slechter gaat zien en vergrotingssoftware gebruikt, kan het werken met de muis een uitdaging worden. Het gebruik van sneltoetsen via het toetsenbord kan dan efficiënter zijn. Leer meer over sneltoetsen.

Met Supernova kun je zowel de muis als sneltoetsen gebruiken. Voor alle varianten geldt: sneltoetsen zijn vaak sneller en praktischer wanneer het lastig is om de muisaanwijzer te volgen, omdat het continu focussen op de muispijl veel energie kan kosten.

Vind je het echter lastig om sneltoetsen te gebruiken of te onthouden, dan kun je ook de muis blijven gebruiken. In dat geval werk je vooral via het zogenaamde Supernova Regelpaneel.

De varianten met schermlezer zijn bedoeld om de pc met sneltoetsen op het toetsenbord te bedienen. Supernova beschikt hiertoe over uitgebreide sneltoetsen en toetsencombinaties om efficiënt door vensters, menu’s en webpagina’s te navigeren.

In deze handleiding leer je hoe je Supernova installeert en met het toetsenbord gebruikt, zodat je snel aan de slag kunt. Alle beschreven menu’s en opties zijn ook met de muis te gebruiken.

Kan ik Supernova gratis uitproberen?

Ja, er is een demoversie van Supernova beschikbaar. Je kunt dan Supernova 30 dagen uitproberen met alle functionaliteiten.

Er zijn twee mogelijkheden om Supernova als demoversie te krijgen.

Manier 1

Via de leverancier Sensotec ontvang je na het invullen van een online formulier een demolink per mail. Dat kan via de website van Sensotec.

Manier 2

Via de leverancier Optelec kan er een demoversie worden aangevraagd via een online formulier. Neem hiervoor de volgende stappen:

1. Activeer de volgende link: Supernova Spraak-, Vergroting en Braille-software - Optelec Nederland
2. Navigeer met TAB naar de gewenste versie van Supernova. Je moet veelvuldig op TAB drukken.
3. Bevestig de link met ENTER.
4. Ga naar de verkenner van je computer. Dit kan met de sneltoets WINDOWS +E.
5. Open de map downloads. Om hier snel naar te navigeren tik op de letter D. Druk ENTER om de map te openen.
6. Activeer het gedownloade bestand, bijvoorbeeld: SuperNova_Magnifier_&_Speech_24.04_Dutch.exe
7. Volg de installatiestappen. Met TAB kun je naar de gewenste optie navigeren en met ENTER kun je een keuze bevestigen.
8. Na de installatie heb je de mogelijkheid om Supernova te starten.

Supernova handmatig starten

1. Druk LINKER CTRL + LINKER SHIFT + S om Supernova te starten.

2. Je komt in het Supernova Regelpaneel terecht. De eerste menubalk, kun je bereiken via de ALT toets. Daarna druk je op de PIJL-toetsen om te navigeren. Je kunt een keuze maken tussen Bestand-, Beeld-, Spraak-, Braille-, Media-, Algemene- en Helpinstellingen. Je keuze bevestig je met ENTER.

   Let op: bij de verschillende versies van Supernova worden verschillende mogelijkheden aangeboden in dit menu. In deze handleiding wordt de meest uitgebreide versie van Supernova besproken.

3. Met LINKER CTRL + SPATIE kun je het Supernova Regelpaneel altijd oproepen.

Supernova stoppen

Er zijn twee manieren om Supernova te stoppen.

Supernova stoppen met sneltoetsen

1. Stop Supernova met CAPSLOCK + F4.
2. Er verschijnt een venster met de vraag of je zeker weet dat je Supernova wilt stoppen. Navigeer met TAB naar de optie JA of NEE.
3. Druk ENTER om te bevestigen.

Supernova stoppen via het regelpaneel.

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT + B.
3. Navigeer met PIJL OMLAAG naar Supernova Verlaten.
4. Druk ENTER om te bevestigen.
5. Er verschijnt een venster met de vraag of je zeker weet dat je Supernova wilt stoppen. Navigeer met TAB naar de optie JA of NEE.
6. Druk ENTER om te bevestigen.

Opties instellen via Supernova Regelpaneel.

Via het Supernova Regelpaneel kun je verschillende onderdelen instellen.

Regelpaneel openen

Het regelpaneel kun je altijd oproepen met de sneltoets: LINKER CTRL + SPATIE.

Opbouw regelpaneel

Het Supernova regelpaneel bevat verschillende onderdelen.

• Supernova menubalk: dit is de eerste regel van het regelpaneel. Hier kun je alle instellingen inzien en aanpassen welke te bereiken zijn met de PIJL-toetsen. Deze optie wordt het meest gebruikt om non-visueel instellingen aan te passen.
• Supernova knoppenbalk: de visuele knoppen staan onder de hiervoor genoemde menubalk. De knoppenbalk bevat grote, relatief gemakkelijke knoppen. Deze geven toegang tot de meest gebruikte instellingen van Supernova.

Instellingen maken via het Supernova Regelpaneel

We zullen de belangrijkste opties later stap voor stap behandelen. Als je zelf de mogelijkheden wilt verkennen, is het handig om te weten dat de werkwijze voor alle opties hetzelfde is.

Navigeren door menubalk van het Supernova Regelpaneel

1. Open het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk op ALT om naar de menubalk te gaan.
3. Navigeer door de onderdelen met de PIJL LINKS of RECHTS. Je hebt de keuze uit: Bestand, Beeld, Spraak, Braille, Media, Algemeen en Help.
4. Open de menulijst van de gekozen optie, door op de PIJL OMLAAG of ENTER te drukken.
5. Met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG kun je door de lijst navigeren. Met PIJL RECHTS of ENTER kun je een Submenu openen.
6. Druk ENTER om een gewenste instelling te activeren.

Navigeren door knoppenbalk van het Supernova Regelpaneel

1. Open het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Kies het gewenste tabblad met CTRL + TAB. Je kunt naar een vorig tabblad navigeren met CTRL + SHIFT + TAB. Je kunt kiezen uit de volgende tabbladen: Beeld, Spraak, Braille en Media.
3. Navigeer met TAB naar een instellingenknop van een tabblad. Ga naar een vorige knop met SHIFT + TAB.
4. Selecteer een knop of optie met de SPATIEBALK.
5. Annuleer een actie met ESC.

Let op: De knoppenbalk kun je uitzetten. Neem hiervoor de volgende stappen:

1. Druk ALT om naar de menubalk te gaan.
2. Navigeer met PIJL RECHTS naar Algemeen.
3. Ga met PIJL OMLAAG naar Regelpaneel.
4. Druk ENTER om te bevestigen.
5. Navigeer met TAB naar Knoppenbalkstijl.
6. Kies met PIJL OMHOOG voor de optie Alleen Menubalk tonen.
7. Druk ENTER om te bevestigen.

Opmerking: In de rest van de handleiding wordt beschreven hoe je bij een bepaalde instelling komt via de Menubalk van het Supernova Regelpaneel. De knoppenbalk zal hier verder niet in meegenomen worden omdat ervan uit wordt gegaan dat deze alleen met de muis gebruikt wordt.

Het beeld vergroten

Je kunt de vergroting aanpassen via het Supernova Regelpaneel of met sneltoetsen.

Vergroten via het menu

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Druk PIJL RECHTS om naar de optie Beeld te navigeren.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar Vergroter Uit. Druk ENTER om de vergroting aan te zetten.
5. Druk ALT om opnieuw naar de menubalk te navigeren.
6. Druk PIJL RECHTS om naar de optie Beeld te navigeren.
7. Navigeer met PIJL OMLAAG naar Factor.
8. Druk ENTER om het Submenu te openen.
9. Navigeer met PIJL OMLAAG of OMHOOG naar de gewenste vergrotingsfactor.
10. Druk ENTER om te bevestigen.

Vergroten via sneltoetsen

Het beeld schuiven bij vergroting

Bij vergroting met Supernova zie je slechts een deel van het scherm. Verschuiven van het beeld kan op twee manieren:

Met de muis

Beweeg de cursor naar de rand van het scherm. Het beeld schuift automatisch mee.

Met sneltoetsen

RECHTER CONTROL + PIJL OMHOOG, OMLAAG, LINKS en RECHTS

Supernova Automatisch starten

Je kunt Supernova zo instellen dat het automatisch start wanneer je de computer opstart.

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Druk PIJL RECHTS om naar de optie Algemeen te navigeren.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Opstart Voorkeuren.
5. Druk ENTER om te bevestigen.
6. Er verschijnt een venster met de verschillende opties wanneer Supernova opgestart moet worden. Je navigeert met TAB door de instellingen en vinkt gewenste optie aan of uit met SPATIE.
7. Druk ENTER om de instellingen op te slaan.

Supernova instellingen bewaren

Je kunt de door jouw gemaakte instellingen laten opslaan als je Supernova afsluit, zodat deze weer actief worden als je Supernova de volgende keer start.

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Je hoort: Bestand. Ga met PIJL OMLAAG naar Instellingen opslaan.
4. Bevestig deze met ENTER. Je instellingen zijn nu definitief opgeslagen en worden na herstarten van Supernova opnieuw gebruikt.

Wisselen tussen de vergrotingsweergaven

Supernova biedt verschillende manieren om je scherm te vergroten:

1. Volledig scherm: Het hele scherm wordt vergroot. Delen vallen buiten beeld, die je kunt bereiken door te schuiven met de muis of via sneltoetsen.
2. Vast Venster: In deze weergave blijft een deel van het scherm op een vaste plaats op het scherm vergroot. Dit venster blijft altijd op dezelfde plek staan, terwijl je met muis of toetsenbord door het vergrote beeld navigeert.
3. Vergrootglas: Een rechthoekig “vergrootglas” vergroot een deel van het scherm. Deze lens verplaats je met muis of toetsenbord.
4. Aangepast vergrootglas: Hierbij vergroot ook een rechthoekig “vergrootglas” een deel van het scherm. Deze lens past zich automatisch aan, aan de context. Bij een langere tekst wordt bijvoorbeeld de lens automatisch breder gemaakt.
5. Vergroot scherm Links, Boven, Rechts en Onder: in deze weergave wordt een deel van het scherm als vast vergroot venster weergegeven. Dit is Links, Boven, Rechts en Onder in beeld. Dit venster blijft altijd op dezelfde plek staan, terwijl je met muis of toetsenbord door het vergrote beeld navigeert.

De weergave aanpassen met het menu

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Beeld.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Vergroter Soort.
5. Druk ENTER om te bevestigen.
6. Navigeer met PIJL OMLAAG naar de gewenste optie.
7. Druk ENTER om te bevestigen.

De weergave aanpassen met sneltoetsen

Je wisselt snel van weergave met de sneltoets: LINKER CONTROL + NUMERIEK 7. Laptop: ALT + SHIFT + M

De kleuren aanpassen

In Supernova kun je kiezen uit veel kleurenschema’s. Ook kun je zelf een kleurschema instellen. Dit laatste vraagt echter wat meer stappen.

Een kleurenschema kiezen

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Beeld.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Kleurenschema UIT.
5. Druk ENTER om te bevestigen.
6. Druk opnieuw ALT om naar de menubalk te navigeren.
7. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Beeld.
8. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Kleurenschema.
9. Druk ENTER om submenu te openen.
10. Navigeer met PIJL OMLAAG naar gewenst kleurenschema.
11. Bevestig deze met ENTER.

Een eigen kleurenschema maken

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Beeld.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Kleurenschema UIT.
5. Druk ENTER om te bevestigen.
6. Druk opnieuw ALT om naar de menubalk te navigeren.
7. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Beeld.
8. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Kleurenschema.
9. Druk ENTER om submenu te openen.
10. Navigeer met PIJL OMLAAG naar Instellen.
11. Bevestig deze met ENTER.
12. Navigeer met de PIJL OMLAAG naar een gewenste Tint.
13. Navigeer met TAB naar Helderheid Omkeren. Wanneer je deze optie wilt aanvinken, druk ENTER.
14. Navigeer met TAB naar Contrast. Pas deze naar wens aan met PIJL LINKS of PIJL RECHTS.
15. Navigeer met TAB naar Helderheid. Pas deze naar wens aan met PIJL LINKS of PIJL RECHTS.
16. Navigeer met TAB naar Helderheidssplit. Pas deze naar wens aan met PIJL LINKS of PIJL RECHTS.
17. Navigeer met TAB naar Kleur Bijstellen. Pas deze naar wens aan met PIJL LINKS of PIJL RECHTS.
18. Navigeer met TAB naar Kleur. Pas deze naar wens aan met PIJL LINKS of PIJL RECHTS.
19. Bevestig de instellingen met ENTER.

Snel kleurenschema aan- of uitzetten

Gebruik hiervoor de sneltoets: LINKER CONTROL + NUMERIEK 0

Laptop: ALT + SHIFT + C

De muisaanwijzer aanpassen

In Supernova kun je kiezen uit zeven aanwijzerinstellingen voor de muis. Ook kun je zelf een aanwijzerinstelling maken.

Een eigen muisaanwijzer-instelling maken

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer naar Beeld met PIJL RECHTS.
4. Navigeer naar Muisaanwijzers met PIJL OMLAAG
5. Bevestig met ENTER.
6. Wanneer gewenst, maak met de PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG een keuze tussen de standaard Muisschema’s: ‘Windows Standaard, Groot Geel, Groot Rood, of Groot wit.
7. Wanneer je persoonlijke instellingen wilt maken, navigeer dan verder naar Soort. Wanneer gewenst, maak met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG een keuze in het onderdeel dat je wilt aanpassen.
8. Navigeer met TAB naar de optie: Gebruik eigen afmeting aanwijzer. Vink deze optie aan of uit met SPATIE.
9. Navigeer met TAB naar Afmeting. Pas de afmeting aan met PIJL OMHOOG of PIJL Omlaag.
10. Ga met TAB naar de optie: Gebruik alleen eigen afmeting aanwijzer in vergrootte gebieden. Vink deze optie aan of uit met SPATIE.
11. Navigeer met TAB naar Aanwijzerbeeld. Maak een gewenste keuze met de PIJL toetsen.
12. Navigeer naar de knop toepassen met TAB.
13. Bevestig met ENTER.
14. Bevestig nogmaals met ENTER.

Accentueren in Supernova

In Supernova betekent "accentueren" het visueel benadrukken van elementen op het scherm. Dit helpt om sneller te zien waar de focus ligt.

Denk aan een gekleurde rand rond het actieve venster, een cirkel rondom de muisaanwijzer of een streep onder de tekstregel die wordt voorgelezen.

Supernova biedt verschillende soorten accentueringen voor de:

• Muisaanwijzer: hiermee geef je een accentuering aan de muisaanwijzer.
• Cursor: hiermee geef je een accentuering aan de cursor. De cursor is het knipperende streepje dat verschijnt als je tekst gaat typen.
• Regel: hiermee geef je een accentuering aan de regel waar je bent gebleven.
• Focus: hiermee geef je een accentuering aan de focus. De focus is de plek waar je aan het werken bent als je het toetsenbord gebruikt.
• Optie Lees vanaf hier: met de optie Lees vanaf hier worden teksten vanaf een bepaald punt voorgelezen. Met accentueringen kun je aangeven waar er in de tekst wordt voorgelezen.
• Dolphin Cursor: De Dolphin Cursor is een speciale cursor die Supernova gebruikt om je door tekst en elementen op het scherm te laten navigeren zonder de pc-cursor te verplaatsen. Dit is handig bij het lezen van webpagina’s, documenten of applicaties waarbij je niet direct iets hoeft in te voeren. De Dolphin cursor kan apart geaccentueerd worden.

Een standaard markering of accentuering aanzetten

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer naar Beeld met PIJL RECHTS.
4. Navigeer naar Markering aan met PIJL OMLAAG.
5. Bevestig met ENTER.
6. Navigeer opnieuw naar de menubalk met ALT.
7. Navigeer naar Beeld met PIJL RECHTS.
8. Navigeer naar Markering met PIJL OMLAAG.
9. Open Submenu met ENTER
10. Navigeer met de PIJL OMLAAG naar de gewenste keuze.
11. Bevestig met ENTER.

Een eigen markering of accentuering instellen.

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer naar Beeld met PIJL RECHTS.
4. Navigeer naar Markering met PIJL OMLAAG.
5. Open het Submenu met ENTER
6. Navigeer met de PIJL OMLAAG naar instellingen
7. Bevestig met ENTER.
8. Er verschijnt een pop-up venster met verschillende tabbladen met opties waar je accentueringen kunt aanmaken. Deze opties zijn: Muisaanwijzer, Cursor, Regel, Focus, Optie Lees vanaf hier en de Dolphin Cursor. Navigeer naar het gewenste tabblad met CTRL + TAB.
9. Navigeer nu door de verschillende instellingen met TAB. Nu heb je verschillende mogelijkheden om een instelling te maken:
   1. Druk Spatie om een instelling aan of uit te zetten.
   2. Druk PIJL LINKS of RECHTS om een horizontale schuifbalk in te stellen.
   3. Druk PIJL OMHOOG of OMLAAG om een keuzerondje te selecteren.’
   4. Druk PIJL OMHOOG of OMLAAG om een keuzelijst aan te passen.’
10. Maak de instelling en navigeer met TAB naar de knop Toepassen.
11. Bevestig met ENTER.
12. Bevestig nogmaals met ENTER.

Lichtkrant

De Lichtkrant is een leesmodus van Supernova. De Lichtkrant geeft de inhoud van het scherm weer in de vorm van een enkele regel die over het scherm rolt. De grootte, kleur, lettertype alsmede de snelheid en positie van de rollende tekst kunnen worden ingesteld.

Lichtkrant instellen

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer naar Beeld met de PIJL naar RECHTS.
4. Navigeer naar Geavanceerde Opties met de PIJL OMLAAG.
5. Bevestig met ENTER.
6. Ga naar het tabblad Lichtkrant met CTRL + TAB.
7. Navigeer door de verschillende instellingen met TAB. Nu heb je verschillende mogelijkheden om een instelling te maken:
   1. Druk Spatie om een instelling aan of uit te zetten.
   2. Druk PIJL OMHOOG of OMLAAG om een keuzerondje te selecteren.’
   3. Druk PIJL OMHOOG of OMLAAG om een keuzelijst aan te passen.’
8. Navigeer met TAB naar de knop Toepassen en bevestig met ENTER.
9. Bevestig nogmaals met ENTER.

Lichtkrant met sneltoetsen bedienen

Doc Lezer

De Doclezer is een functie die een aangepaste leesomgeving biedt. Hiermee kunnen gebruikers teksten comfortabeler lezen door de weergave van tekst, achtergrond en accentuering aan te passen aan hun persoonlijke voorkeuren.

Doclezer instellen

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk op ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer naar Beeld met de PIJL RECHTS.
4. Navigeer naar Doc Lezer Instellingen met de PIJL OMLAAG.
5. Bevestig met ENTER.
6. Navigeer nu door de verschillende instellingen met TAB. Nu heb je verschillende opties om een instelling te maken:
   1. Druk Spatie om een instelling aan of uit te zetten.
   2. Druk PIJL OMHOOG of OMLAAG om een keuzerondje te selecteren.’
   3. Druk PIJL OMHOOG of OMLAAG om een keuzelijst aan te passen.’
7. Navigeer met TAB naar de knop Toepassen en bevestig met ENTER.
8. Bevestig nogmaals met ENTER.

Doc Lezer met sneltoetsen bedienen

Verbinden, Bekijken en de Whiteboard functie.

Via de functie Verbinden en bekijken van Supernova kunt je elke HD (Hoge definitie) camera aansluiten op jouw computer en vervolgens kranten, tijdschriften, facturen, etiketten en zelfs objecten vergroten op jouw computerscherm.

Ook is het mogelijk om het whiteboard of digibord van de computer van een leraar of trainer aan te sluiten en deze te bekijken op je eigen computerscherm.

Instellingen voor Verbinden, Bekijken en de Whiteboard functie

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar Beeld.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Connect And View Settings.
5. Bevestig met ENTER.
6. Er verschijnt een Pop-Up venster met instellingen. Kies een tabblad met CTRL + TAB. De tabbladen waar je uit kunt kiezen zijn: Algemeen, Camera’s, en Whiteboards.
7. Navigeer nu met TAB door de verschillende instellingen. Nu heb je verschillende opties om een instelling te maken:
   1. Druk Spatie om een instelling aan- of uit te zetten.
   2. Druk PIJL LINKS of RECHTS om een horizontale schuifbalk in te stellen.
   3. Druk PIJL OMHOOG of OMLAAG om een keuzerondje te selecteren.’
   4. Druk PIJL OMHOOG of OMLAAG om een keuzelijst aan te passen.’
8. Navigeer met TAB naar de knop Toepassen en bevestig met ENTER.
9. Bevestig nogmaals met ENTER.

Verbinden en bekijken met sneltoetsen bedienen

Teksten laten voorlezen met Supernova

Binnen Supernova bestaan er sneltoetsen om tekst voor te lezen. Binnen de versie Supernova met spraak is er alleen een ondersteunende spraakfunctie aanwezig. Bij Supernova met schermlezer zijn er uitgebreide spraakfuncties. Het biedt de mogelijkheid om door verschillende vensters te navigeren met sneltoetsen en biedt het de mogelijkheid om spraak om te zetten in braille.

Na het aanzetten van deze optie kun je teksten door middel van sneltoetsen laten voorlezen.

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer naar Spraak met PIJL RECHTS.
4. Ga naar Stem Uit
5. Bevestig met ENTER en de spraak wordt geactiveerd.

Snel de voorleesfunctie aan- of uitzetten

Gebruik hiervoor de sneltoets: LINKER CONTROL + 0.

Op de laptop is dit ALT + CONTROL + 0

Teksten laten voorlezen met Sneltoetsen

Binnen Supernova kun je verschillende onderdelen van het scherm laten voorlezen. Er zijn veel sneltoetsen om dit voor elkaar te krijgen. Hieronder de meest gebruikte sneltoetsen:

Voorleescommando’s

Supernova en Internet

Supernova werkt met de webbrowsers Microsoft Edge, Google Chrome en Mozilla Firefox

Algemene stappen om te werken op het internet met Supernova

1. Open de webbrowser en de gekozen startpagina wordt geopend.
2. Ga met Alt+D naar de adresbalk en typ het adres in van de gewenste pagina. of voer een zoekterm in. Druk ENTER om naar deze pagina te gaan.
3. Om door de pagina te navigeren kun je de standaard leescommando’s van Supernova gebruiken. Ook kun je TAB gebruiken om door de links te navigeren. Met de PIJL toetsen kun je de tussenliggende tekst laten voorlezen. Links kunnen met ENTER geopend worden. Supernova spreekt uit wanneer een onderdeel een Link is.

Werken met eenvoudige commando’s op het internet.

Supernova beschikt over eenvoudige commando’s om binnen een webpagina te navigeren, die gemakkelijk kunnen worden onthouden.

Je kunt één enkele letter intypen op jouw toetsenbord om direct naar een element te navigeren.

Combineer de letters met Shift om naar het vorige element van hetzelfde type te gaan.

De belangrijkste Letters zijn:

Voor een volledige lijst met commando’s verwijzen wij je naar het Supernova helpsysteem.

Werken met Lijsten op het internet.

Binnen het internet kun je verschillende lijsten oproepen zodat je sneller door de verschillende onderdelen kunt navigeren. Veel gebruikte lijsten zijn de Koppenlijst, Linklijst en de lijst met Formuliervelden. Binnen Supernova is ook de Itemzoeker aanwezig. Dit is een venster waarbij alle lijsten worden vermeld.

Sneltoetsen oproepen Lijsten

Veel gebruikte sneltoetsen zijn:

Opmerking: Wanneer je een lijst hebt geopend, bijvoorbeeld de koppenlijst, dan kun je naar een andere lijst gaan, bijvoorbeeld de linklijst met de sneltoets CTRL + TAB. Druk meermaals deze sneltoets in om alle beschikbare lijsten te doorlopen.

Voor een volledige lijst met commando’s verwijzen wij je naar het Supernova helpsysteem. Hier komen we later op terug.

Gebruik maken van lijsten

1. Druk op de sneltoets van de gewenste lijst, bijvoorbeeld de koppenlijst
2. Ga met PIJL OMLAAG naar de gewenste Kop.
3. Druk Enter om focus op deze kop te zetten. Vanaf hier kun je weer de leescommando’s van Supernova gebruiken.

Dolphin Cursor

De Dolphin cursor is een cursor die speciaal door de fabrikant van Supernova om je in staat te stellen om door alle tekst en andere items op een webpagina te navigeren met behulp van het toetsenbord. Supernova schakelt de Dolphin Cursor automatisch aan zodra je de webbrowser start.

Toetscombinaties voor de Dolphin Cursor

Plaatsmarkeringen

In Supernova zijn plaatsmarkeringen een handige functie waarmee je specifieke locaties op een webpagina of document kunt opslaan om er later snel naar terug te keren; een soort boekenlegger. Dit is vooral nuttig bij lange of complexe pagina’s die je vaak bezoekt.

Een stem kiezen

Voor Nederlandse stemmen kun je binnen Supernova kiezen uit Claire, Ellen en Xander.

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar Spraak.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar Stem Voorkeuren.
5. Bevestig dit met ENTER.
6. Navigeer met CTRL + TAB naar het Tabblad Stem en Taalinstellingen.
7. Navigeer met TAB naar Stem
8. Kies met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG een gewenste stem.
9. Navigeer met TAB naar de knop Toepassen.
10. Bevestig dit met ENTER.
11. Bevestig nogmaals met ENTER om de opstellingen op te slaan.

Opmerking: bij instellingen van de spraakfunctie zijn er verschillende tabbladen te vinden. Je kunt naar een volgend tabblad met de CTRL + TAB. Hier vind je meer instellingen zoals de uitspraak van de interpunctie, toonhoogte en gewenste tips.

De spreeksnelheid aanpassen

Met het menu

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar Spraak.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar Stem Voorkeuren.
5. Bevestig dit met ENTER.
6. Navigeer met TAB naar Snelheid.
7. Druk PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG om snelheid aan te passen.
8. Navigeer met TAB naar de knop Toepassen.
9. Bevestig dit met ENTER.
10. Bevestig nogmaals met ENTER om de opstellingen op te slaan.

Met sneltoetsen

Het stemvolume aanpassen

Met het menu

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Spraak.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Stem Voorkeuren.
5. Bevestig dit met ENTER.
6. Navigeer met TAB naar Volume.
7. Druk PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG om snelheid aan te passen.
8. Navigeer met TAB naar de knop Toepassen.
9. Bevestig dit met ENTER.
10. Bevestig nogmaals met ENTER om de opstellingen op te slaan.

Met sneltoetsen

Getypte tekens en woorden terug horen

Met de Tekenmelding kun je in Supernova laten uitspreken wat je typt. Je kunt kiezen om alleen de losse tekens te horen, alleen de complete woorden of beide.

Toetsenbordecho instellen

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar Spraak.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar Tekenmelding.
5. Bevestig dit met ENTER.
6. Maak een keuze met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG
7. Navigeer met TAB naar de knop Toepassen.
8. Bevestig dit met ENTER.
9. Bevestig nogmaals met ENTER om de opstellingen op te slaan.

Snel de toetsenbordecho aan- of uitzetten

Gebruik hiervoor de sneltoets: CAPS LOCK + PUNTKOMMA

Laptop: CAPS LOCK +2

Tekst onder de muis laten voorlezen

De muisecho laat automatisch tekst voorlezen die je aanwijst met de muis.

Muisecho aanzetten

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar Spraak.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Algemene Voorkeur Instellingen.
5. Bevestig dit met ENTER.
6. Navigeer met TAB naar Melden Tekst onder de muis.
7. Vink deze optie aan of uit met SPATIE.
8. Navigeer met TAB verder naar Vertraging in seconden.
9. Maak een keuze met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG
10. Navigeer met TAB verder naar Teksteenheid.
11. Maak een keuze met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG
12. Navigeer met TAB naar de knop Toepassen.
13. Bevestig dit met ENTER.
14. Bevestig nogmaals met ENTER om de opstellingen op te slaan.

De breedsprakigheid aanpassen

Breedsprakigheid bepaalt hoeveel details Supernova uitspreekt terwijl je door applicaties navigeert. Je kunt dit aanpassen via het menu of met een sneltoets.

Breedsprakigheid instellen

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar Spraak.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar Breedsprakigheid.
5. Bevestig dit met ENTER.
6. Navigeer met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG naar de gewenste optie.
7. Bevestig dit met ENTER

Snel de breedsprakigheid wisselen

Je kunt breedsprakigheid ook instellen met de sneltoets CAPS LOCK + IS GELIJK. Bij een laptop is dit: CAPS LOCK + V. Druk meerdere keren op deze sneltoets om tussen de verschillende instellingen te wisselen.

Sneltoetsen opzoeken en helpfunctie binnen Supernova

Je kunt via de helpfunctie van Supernova commando’s zoeken of andere helpvragen stellen.

Hulp vragen via het menu

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar Help.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar Supernova Help.
5. Navigeer met TAB naar: Formuliermodus, Stel Een Vraag.
6. Typ een vraag of commando dat je zoekt.
7. Bevestig de vraag met ENTER.
8. Navigeer door de resultaten met TAB en PIJL TOETSEN.
9. Wanneer je klaar bent, druk ESC om af te sluiten.

Hulp vragen met sneltoets

Met CAPSLOCK + F1 kun je altijd het Help menu oproepen. Deze geeft vervolgens informatie over het programma waarin je aan het werk bent. Ook kun je middels bovenstaande stappen een eigen vraag stellen.

Braille leesregel aansluiten en braille instellingen maken

Braille aanzetten met menu

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar Braille.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Braille Uitvoer Uit
5. Bevestig met ENTER om deze aan te zetten.

Braille aanzetten met sneltoetsen

Braille Aan of Uit LINKER CONTROL + LINKER SHIFT + 0.

Op de laptop is dit: CTRL + CAPS LOCK + 0.

Brailleleesregel toevoegen

1. Sluit de Brailleleesregel aan de computer met een USB Kabel of Bluetooth en zorg dat deze aan staat.
   1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
   2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
2. Navigeer met PIJL RECHTS naar Braille.
3. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Algemene Voorkeuren.
4. Bevestig met ENTER.
5. Ga met CTRL + TAB naar het Tabblad: Braille Eenheden
6. Je hoort de knop Selecteer Braille Eenheid. Bevestig dit met ENTER.
7. Kies met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG de Braille leesregel.
8. Bevestig met ENTER.
9. Bevestig nogmaals met ENTER om de instellingen op te slaan.

Braille instellingen maken via het menu

Wanneer je met een braille leesregel werkt, dan kun je verschillende braille instellingen maken. Zo kun je bijvoorbeeld instellen of je 6- of 8-puntsbraille wilt gebruiken. Ook kun je een braille- en tekstmonitor aanzetten. Er wordt op het scherm getoond wat er op de brailleleesregel staat. Dit is bijvoorbeeld handig voor begeleiders, die willen zien wat een gebruiker leest op de brailleleesregel.

Braille instellingen maak je via het Supernova Regelpaneel

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar Braille.
4. Druk PIJL OMLAAG naar gewenste instelling.
5. Bevestig met ENTER de instelling
6. Navigeer door de instellingen met TAB en PIJL TOETSEN.
7. Navigeer met TAB naar de knop Toepassen.
8. Bevestig met ENTER.

Bonus voor gevorderden

Media

In het tabblad Media van Dolphin Supernova vind je functies die te maken hebben met het lezen van documenten, boeken, nieuws, radio en podcasts. Dit tabblad is vooral handig voor gebruikers die via spraak of braille willen navigeren door media-inhoud.

Scan en Lezen

De functie "Scan en Lees" binnen Supernova maakt het mogelijk om papieren documenten en Pdf-bestanden toegankelijk te maken door ze te scannen en om te zetten naar een leesbaar formaat op de computer. Hier is een overzicht van hoe het werkt

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Media.
4. Druk PIJL OMLAAG naar Scan en Lezen.
5. Bevestig met ENTER.
6. Navigeer naar Bestand, Scanner of Scan en Leesinstellingen
7. Bevestig met ENTER.
8. Hieronder de stappen die je doorloopt na je keuze:
   1. Wanneer je optie bestand hebt gekozen moet je een keuze maken welk bestand je wil scannen. Ga met TAB naar Zoeken In. Ga met de PIJLTOETSEN naar gewenste map. Bevestig met ENTER. Navigeer met TAB naar Lijst. Ga met de PIJLTOETSEN naar het juiste bestand of map. Bevestig met ENTER. Daarna wordt de scan gemaakt.
   2. Wanneer je de optie Scan en Lees hebt gekozen, dan kom je in een Pop-Up venster waar je een keuze moet maken waar het toegankelijke document wordt opgeslagen na het scannen. Standaard is dit in Microsoft Word. Wanneer je dit wilt behouden, dan bevestig je meteen met ENTER. Wanneer je aanpassen wilt maken in de instellingen, dan doe je dit met de TAB en PIJLTOETSEN. Daarna wordt de scan gemaakt.
   3. Wanneer je voor Scan en Leesinstellingen hebt gekozen, dan kun je aanpassingen maken in de instellingen met de TAB en PIJLTOETSEN. Bevestig met ENTER. De instellingen zijn gemaakt.

Boeken (en kranten)

Je kunt de optie “Boeken” gebruiken om boeken en kranten in onlinebibliotheken op te zoeken, te downloaden en te openen. Je kunt deze optie ook gebruiken om bestanden op jouw computer te openen. De boeken en bestanden die je selecteert, worden geopend in Dolphin EasyReader.

Lezen van boeken of kranten

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer naar Media met PIJL RECHTS.
4. Druk PIJL OMLAAG naar Boeken. Bevestig met ENTER.
5. Maak een keuze tussen Mijn Boeken, Mijn Kranten of Lezen vervolgen met PIJL OMLAAG.
6. Bevestig met ENTER.
7. Druk SHIFT + TAB om naar Mijn Boeken te navigeren.
8. Selecteer de bibliotheek die je wilt bezoeken in de zijbalk met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG.
9. Bevestig met ENTER.
10. Als je je moet aanmelden bij de bibliotheek, voer dan je gebruikersnaam en wachtwoord in. Bevestig met ENTER.
11. Blader door de boeken, kranten of categorieën met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG. Bevestig een gewenst boek of categorie met ENTER.
12. Wanneer je een boek vindt dat je wilt lezen, selecteer dan het pictogram "Downloaden" met TAB. Bevestig met ENTER.
13. Selecteer zodra het downloaden is voltooid het pictogram "Play" (afspelen) om het boek/krant af te spelen. De boeken die je downloadt, worden toegevoegd aan "Mijn boeken"
14. Als je klaar bent met het lezen van de tekst, druk dan op ALT + F4 om het venster te sluiten.

Lezen van bestanden met de readerfunctie

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer naar Media met PIJL RECHTS.
4. Druk PIJL OMLAAG naar Boeken. Bevestig met ENTER.
5. Navigeer met PIJL OMLAAG naar Bestand Openen in Lezer. Bevestig met ENTER.
6. Selecteer het gewenste Bestand. Doe dit door middel van de volgende stappen. Ga met TAB naar Zoeken In. Ga met de PIJLTOETSEN naar de gewenste map. Bevestig met ENTER. Navigeer met TAB naar Lijst. Ga met de PIJLTOETSEN naar het juiste bestand of map. Bevestig met ENTER.
7. Het bestand wordt in de reader geopend.
8. Navigeer met TAB naar het pictogram "Play" om het bestand af te spelen.
9. Als je klaar bent met het lezen van de tekst, druk dan op ALT + F4 om het venster te sluiten.

Nieuws

Binnen Supernova kun je eenvoudig het laatste nieuws lezen van de NOS en de website Nu.nl. Dit doe je als volgt:

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Media.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Nieuws.
5. Bevestig met ENTER.
6. Kies tussen Hoofdpunten NOS Nieuws of Het Laatste Nieuws op Nu.nl met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG.
7. Bevestig met ENTER.
8. Kies een gewenst Artikel met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG.
9. Bevestig met ENTER. Het artikel wordt geopend in de webbrowser.
10. Om door de pagina te navigeren kun je de standaard leescommando’s van Supernova gebruiken. Ook kun je TAB gebruiken om door de links van de pagina te navigeren. Met de PIJL toetsen kun je de tussenliggende tekst laten voorlezen. Links kunnen met ENTER geopend worden. Supernova spreekt uit wanneer een onderdeel een Link is.
11. Als je klaar bent met het lezen van de tekst, druk dan op ALT + F4 om het venster te sluiten.

Radiostations

Binnen Supernova kun je naar de meest bekende radiostations luisteren op een relatief eenvoudige manier.

Radiostations toevoegen in de lijst

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Media.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Radiostations.
5. Bevestig met ENTER.
6. Navigeer met TAB naar Toevoegen
7. Bevestig met ENTER.
8. Kies een gewenst Land met PIJL OMHOOG of OMLAAG. Standaard staat deze al op Nederland.
9. Navigeer met TAB naar de lijst met radiostations.
10. Navigeer door de lijst met Radiostations met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG. Druk ENTER om een Radiostation toe te voegen aan de lijst met Favorieten
11. Wanneer je klaar bent, navigeer naar de knop Sluiten. Bevestig met ENTER.

Radiostations luisteren

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Media.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Radiostations.
5. Bevestig met ENTER.
6. Navigeer met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG naar het gewenste Radiostation.
7. Bevestig met ENTER.
8. De Speler wordt gestart.
9. Als je klaar bent met het luisteren, druk dan op ALT + F4 om het venster te sluiten.

Podcasts

Binnen Supernova kun je naar Podcasts luisteren die beschikbaar zijn op het internet.

Podcasts toevoegen in de lijst

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Media.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Podcasts.
5. Bevestig met ENTER.
6. Navigeer met TAB naar Toevoegen
7. Bevestig met ENTER.
8. Kies een gewenst Land met PIJL OMHOOG of OMLAAG. Standaard staat deze al op Nederland.
9. Navigeer met TAB naar de lijst met radiostations.
10. Navigeer met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG door de lijst met Podcasts. Druk ENTER om een Podcast toe te voegen aan de lijst met Favorieten
11. Wanneer je klaar bent, navigeer naar de knop Sluiten. Bevestig met ENTER.

Podcasts luisteren

1. Start het Supernova Regelpaneel met LINKER CTRL + SPATIE.
2. Druk ALT om naar de menubalk te navigeren.
3. Navigeer met PIJL RECHTS naar: Media.
4. Navigeer met PIJL OMLAAG naar: Podcasts.
5. Bevestig met ENTER.
6. Navigeer met PIJL OMHOOG of PIJL OMLAAG naar de beschikbare Podcasts.
7. Bevestig met ENTER.
8. De Speler wordt gestart.
9. Als je klaar bent met het luisteren, druk dan op ALT + F4 om het venster te sluiten.

Tabellen

Supernova biedt ondersteuning voor het lezen van tabellen, zowel op websites als in documenten. Hier zijn de belangrijkste sneltoetsen om efficiënt met tabellen te werken

Hoe nu verder met Supernova?

Gefeliciteerd, je hebt de basis van Supernova onder de knie!

Voor een overzicht van de meest gebruikte sneltoetsen van Supernova kun je terecht op het Visio Kennisportaal: Supernova, de meest gebruikte sneltoetsen

Voor een uitgebreide lijst met sneltoetsen van Supernova kun je terecht op het Visio Kennisportaal: Supernova sneltoetsen, uitgebreide lijst

Een volledige handleiding en sneltoetsen van Supernova vind je op de website van Optelec.

Supernova is ook te verkrijgen via Sensotec.

Heb je nog vragen?

Mail naar kennisportaal@visio.org, of bel 088 585 56 66

Meer artikelen, video’s en podcasts vind je op kennisportaal.visio.org

Koninklijke Visio

Expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen

www.visio.org