Je leeft, je droomt, maar je zicht doet niet altijd mee. Wat nu?

Margreet de Vries, Bartiméus en Tess Janssens, Koninklijke Visio

Je bent jong en je wilt vooruit: plannen maken, je eigen leven opbouwen, leuke mensen ontmoeten.

Maar als je slechtziend bent of je zicht verandert, komen er soms vragen naar boven die je misschien niet hardop zegt, maar die wél blijven hangen.

• Kan ik straks mijn eigen leven leiden?

• Durven mensen mij écht te zien?

• Vind ik iemand die bij me past?

• En hoe zit het met school, werk of later?

Soms voelt dat verlies groot, soms juist klein — maar het komt steeds terug. Hoe ga je daarmee om?

In deze uitleg lees je hoe je om kunt gaan met verlies dat niet weggaat maar meebeweegt met je leven. We leggen uit wat levend verlies en chronische rouw zijn, en gebruiken een beeld dat veel jongeren helpt: de roeiboot van verlies.

Daarna krijg je praktische tips, herkenbare voorbeelden en info over waar je terecht kunt als je samen met iemand verder wilt kijken naar wat jij nodig hebt.

Levend verlies, wat is dat eigenlijk?

Verlies gaat niet alleen over iemand die overlijdt of weggaat. Het kan ook gaan over dingen die je niet (meer) kunt doen zoals je zou willen. Als je een slechtziend of blind bent, kom je dat gevoel van verlies soms best vaak tegen. En hoe vervelend dat ook kan zijn, dat is helemaal oké.

Bijvoorbeeld:

• Je kunt niet zomaar zelf naar school fietsen.

• Je mist dingen in groepsgesprekken.

• Je moet extra nadenken over werk of studie.

En dat kan best frustrerend zijn.

We noemen dit: levend verlies. Het is verdriet dat niet helemaal weggaat, maar af en toe weer opduikt. Soms als een golf die je overspoelt, soms als een druppel die blijft tikken.

Levend verlies is dus dat je leven, door je beperking, anders loopt dan dat van je leeftijdsgenoten en je daar steeds weer mee geconfronteerd wordt.

🎤 Milou (17), student Marketing & Communicatie:

"Ik wil laten zien dat je met een visuele beperking gewoon mee kunt doen. Het is soms zoeken, maar ik leer elke dag bij."

Chronische rouw: als verdriet blijft hangen

Levend verlies kan soms overgaan in chronische rouw. Dat betekent dat je verdriet niet zomaar verdwijnt. Het komt terug, bijvoorbeeld als je merkt dat anderen iets kunnen wat jou moeite kost of je niet (meer) kunt. Of als je zicht weer iets achteruitgaat.

Je hoeft dat verdriet niet op te lossen. Je leert ermee omgaan. Dat vraagt om kracht, maar ook om lief zijn voor jezelf.

🎤 Luuk (18):

"Ik dacht dat ik alles zelf moest kunnen. Maar ik leerde dat hulp vragen juist krachtig is."

De roeiboot op de rivier van verlies

De roeiboot van verlies kan je helpen om beter te begrijpen wat er gebeurt als je verdriet, verlies of rouw ervaart. Het werkt zo.

Stel je voor: je zit in een roeiboot op een rivier. Die rivier is jouw leven met verlies. Soms is het water rustig, soms woelig. En je hebt twee riemen in je handen:

🛶 Eén riem staat voor je verdriet: alles wat je mist, wat pijn doet, wat je raakt.

🛶 De andere riem staat voor herstel: dingen die lukken, waar je blij van wordt, waar je kracht uit haalt.

Je kunt je dan voorstellen, en misschien herken je het wel bij jezelf:

• Als je alleen roeit met je verdriet-riem, draai je rondjes.

• Als je alleen roeit met je herstel-riem, negeer je wat je voelt.

• Maar als je beide riemen gebruikt, kom je vooruit. Soms langzaam, soms sneller.

Het is alsof je heen en weer slingert: je beweegt heen en weer tussen voelen en verdergaan.

Soms zit je in een bocht vol emoties: verdriet, frustratie, boosheid.

Soms vaar je een stuk met de stroom mee: je probeert iets nieuws, voelt hoopt, ziet mogelijkheden.

Die slingerbeweging hoort erbij. Net als het roeien met twee riemen. Het is geen rechte route, maar je komt wél vooruit. Op jouw manier, in jouw tempo.

👉 Herstel betekent dus niet dat je alles “oplost”, maar dat je ontdekt wat wél kan.

Een paar voorbeelden van hoe dat eruit kan zien

🚶 Je mist zelfstandig reizen: Je leert werken met een navigatie-app.

👂 Je mist gezichten zien: Je leert beter luisteren naar stemgeluid.

🙋 Je voelt je buitengesloten: Je praat met mensen over hoe ze je kunnen betrekken.

🎨 Je mist je hobby: Je ontdekt iets nieuws, zoals muziek, sport of iets anders waar je voorheen niet van had verwacht dit uit te gaan oefenen.

💄 Je wilt je kunnen opmaken: Je leert handige technieken zoals voelen in plaats van kijken.

🛵 Je wilt een scooterrijbewijs: Je onderzoekt samen met een begeleider wat er wél mogelijk is qua mobiliteit, zoals ov-training of aangepaste voertuigen.

📱 Je wilt datingapps gebruiken: Je gaat (samen) op zoek welke apps toegankelijk zijn en hoe je jezelf online kunt presenteren op een manier die bij jou past.

💃 Je wilt daten en uitgaan: Je onderzoekt waar plekken en activiteiten zijn waar je je veilig en welkom voelt, en oefent met sociale situaties in een vertrouwde setting.

😉 Je wilt leren flirten: Je krijgt tips over lichaamstaal, complimenten geven en grenzen aangeven, op een manier die werkt voor jou.

🎤 Bart Frenken, blogger en werknemer:

"Ik ben niet mijn beperking. Ik ben Bart. En ik heb gewoon een baan."

🎤 Tjarda Struik, politica:

"Als het leven je uitdaagt met tegenslagen, daag jezelf dan uit om sterker te worden."

Wat bepaalt hoe jij verlies beleeft?

Iedereen gaat anders om met verlies. Deze zaken speelt mee:

• Je persoonlijkheid: ben je positief of zie je snel beren op de weg?

• Je opvoeding: mocht je emoties tonen of moest je “sterk” zijn?

• Je cultuur: wordt je beperking geaccepteerd of juist niet?

• Je geloof: biedt het steun of roept het vragen op?

• Je gender: voel je druk om je op een bepaalde manier te gedragen?

• Het soort verlies: wat voor jou groot is, kan voor een ander klein lijken, en andersom.

🎤 Femke, werkzaam bij de gemeente:

"Mijn beperking is geen grens, maar een andere route."

Wat helpt nog meer?

Hier zijn nog meer dingen die je kunnen helpen:

💬 Erken je gevoel: Verdriet, frustratie, boosheid — het mag er zijn.

🗣️ Praat erover: Zoek iemand die je vertrouwt. Praten lucht op.

🤝 Zoek verbinding: zogenoemde ‘Lotgenoten’ snappen je vaak beter dan je denkt.

🧘 Wees mild voor jezelf: Je hoeft niet alles te kunnen. Rust is oké.

📱 Gebruik hulpmiddelen: Apps, spraaksoftware, geleidehond — ze zijn er voor jou.

🎧 Luister naar jezelf: Soms heb je rust nodig, soms wil je iets nieuws proberen. Allebei is goed.

🎤 Jos, die plotseling blind werd:

"Ik dacht dat mijn leven stil zou vallen, maar ik heb geleerd dat er altijd manieren zijn om verder te gaan."

Help, ik kom niet verder!

Soms zit je gewoon even vast. Dat is normaal. Bijvoorbeeld:

😞 Je verdriet blijft hangen.

😶 Je voelt je leeg.

😴 Je hebt geen energie.

🚫 Je vermijdt alles wat met je beperking te maken heeft.

Dat betekent niet dat je faalt. Het betekent dat je hulp nodig hebt. En dat is helemaal oké.

Wat kun je dan doen?

🔊 Zeg het hardop: “Ik zit vast.”

🗨️ Praat met iemand: een vriend, hulpverlener of lotgenoot.

🧩 Doe iets kleins: een wandeling, een hobby, een telefoontje.

🧑‍⚕️ Zoek professionele hulp: een psycholoog of maatschappelijk werker.

⏳ Gun jezelf tijd: soms is stilstaan ook vooruitgaan.

Verlies is geen zwakte

Dat je verlies voelt, betekent dat je iets waardevols hebt gehad. Of iets wat je graag had gewild. En dat je de moed hebt om door te gaan. Je hoeft het niet alleen te doen. En je hoeft het niet perfect te doen.

🤝 Praten met iemand in hetzelfde schuitje, of met een professional.

🗣️ Zoeken naar woorden die bij jou passen.

💛 En vooral: jezelf blijven.

🎤 Milou:

"Ik wil niet dat mensen me zien als ‘die blinde’. Ik wil dat ze me zien als Milou: iemand met ideeën, humor en ambitie."

Wat kunnen Visio, Bartiméus en de Robert Coppes stichting voor je betekenen?

Kom je er zelf niet helemaal uit, of lukt het ook met hulp van de mensen om je heen niet goed? Dan kun je altijd terecht bij Visio, Bartiméus of de Robert Coppes Stichting.

We denken met je mee over wat jij nodig hebt en geven ondersteuning, begeleiding en praktische trainingen als je slechtziend of blind bent. Samen kijken we hoe je kunt omgaan met wat er is veranderd, zodat je je weer sterker en zekerder voelt. Ook helpen we je om nieuwe vaardigheden te leren, zodat je zo zelfstandig mogelijk kunt meedoen op school, werk, thuis en in je vrije tijd.

Tip: Ervaringen van anderen

Op de website Sta sterk door je netwerk vertellen jongeren met een visuele uitdaging over hun ambities, vriendschappen en dromen. Je kunt hier inspiratie uit hun verhalen halen.