Hoe herken je slechtziendheid?
Geplaatst op 31 augustus 2026
Slechter gaan zien komt vaker voor naarmate we ouder worden. Soms hebben mensen zelf niet door dat hun gezichtsvermogen achteruitgaat of ervaren het als een van de gebreken die nu eenmaal horen bij het ouder worden. Slechtziendheid kan (veel) hinder geven in het dagelijks leven en zelfs tot gevaarlijke situaties leiden. Gelukkig zijn er mogelijkheden om hieraan het hoofd te bieden, van eenvoudige tips tot speciale trainingen. Door tijdige (h)erkenning van signalen die op slechtziendheid kunnen wijzen, kan de hinder beperkt en de kwaliteit van leven behouden blijven.
Onderstaande informatie is geschikt voor professionals, vrijwilligers en mantelzorgers.
Welke non-verbale signalen kunnen wijzen op slechtziendheid?
De volgende signalen kunnen wijzen op slechtziendheid:
Algemeen
Schrikken van onverwachte bewegingen
Naast voorwerpen grijpen
(Schijn)vergeetachtig zijn
Het hoofd schuin naar boven, beneden of opzij houden
Dagelijkse activiteiten
Minder lezen en televisiekijken
Moeite met bedienen van de telefoon, handwerken of andere hobby’s waarbij details belangrijk zijn
Ondertiteling niet meer kunnen lezen
Post en kranten ongeopend laten liggen
Regelmatig kleine, vreemde, ongelukjes hebben, zoals de melk laten overkoken en beschimmelde kaas op brood
Licht en verlichting
Het licht de hele dag laten branden
Last hebben van het licht of veel licht nodig hebben
De ogen samenknijpen
Met de hand boven de ogen lopen
Persoonlijke verzorging
Vlekken op de kleding
Knoeien met eten en of het bord niet helemaal leeg eten
Niet opmerken van drinken of medicijnen die worden neergelegd zonder mondelinge uitleg
Kleding dragen die niet bij elkaar past
Sociaal contact
Minder de (eigen) kamer uit gaan
Minder interesse in groepsactiviteiten en gezamenlijk eten/koffie drinken
Niet reageren op non-verbale signalen, zoals glimlachen en oogcontact
Niet of met moeite herkennen van mensen
Geen oogcontact maken
Zich geleidelijk van anderen isoleren
Oriëntatie en mobiliteit
Dicht langs de muur lopen
Onzeker lopen, vooral bij lopen zonder begeleiding
In een bekende omgeving de weg kwijt raken
Zoekbewegingen met de handen maken
Niet meer alleen de straat op durven
Verward, gedesoriënteerd en onzeker gedrag vertonen
Zich regelmatig stoten
Eigen spullen niet meer terug kunnen vinden
Welke verbale signalen kunnen wijzen op slechtziendheid?
Naast bovengenoemde gedragingen zijn er ook verbale signalen die kunnen wijzen op slechtziendheid. Mensen zouden kunnen zeggen:
“Ik zie allemaal vlekken”
“Ik zie alles zo wazig”
“Ik heb last van dat felle licht”
“Ik zie alles dubbel’’
“Ik kan steeds moeilijker handwerken”
“Ik kan de ondertiteling van de tv niet lezen”
“Ik heb last van hoofdpijn”
“Ik zie kringen om de lamp”
“Ik zie alles vervormd”
“Wie ben je? Ik kan je gezicht niet zo goed zien”
“Ik word erg moe van lezen”
“Waar is daar?”
Wat kun je doen als je bij iemand slechtziendheid herkent?
Heb je het vermoeden dat iemand in jouw omgeving slechtziend is, dan kun je hem of haar zelf al ondersteunen en op weg helpen. Vraag hierbij altijd óf en hoe iemand geholpen wil worden.
Je kunt helpen door gebruik te maken van:
Vergroting, bijvoorbeeld bij lezen
Duidelijke contrasten
Goede verlichting
Heldere communicatie
Systematiek in handelen
Enkele praktische voorbeelden ter verduidelijking:
Geef informatie over de ruimte die je betreedt en vertel welke mensen en huisdieren er zijn, of stel ze voor.
Vermijd struikelblokken zoals half openstaande (kast)deuren en niet aangeschoven stoelen
Laat betrokkene zoveel mogelijk zelf de spullen op een vaste plaats opruimen (eigen smaak en overzicht)
Meer tips vind je in het artikel Wat kan ik doen voor iemand die slechtziend of blind is?
Hoe kan Koninklijke Visio ondersteunen bij slechtziendheid?
Graag vertellen we je meer over de ondersteuning die je als professional of mantelzorger zelf kunt bieden en hoe je dat doet. Dit kan in een persoonlijk gesprek of tijdens een bijeenkomst deskundigheidsbevordering voor een groep. Informeer gerust naar de mogelijkheden.
Op het Visio Kennisportaal vind je bovendien uiteenlopende documenten en filmpjes over specifieke onderwerpen die voor jou en je cliënten interessant kunnen zijn. Bijvoorbeeld over lezen, huishouden, persoonlijke verzorging en vrije tijd. Je kunt zoeken op trefwoord of op thema. Heb je een eenvoudige vraag over de informatie die je vindt op het Kennisportaal? Bel de Kennisportaal Helpdesk via 088 585 56 66 of stuur een mail naar kennisportaal@visio.org.
Kom je tijdens je werk iemand tegen met hulpvragen door niet of slecht zien, dan kan diegene zich aanmelden bij Visio voor aanvullend onderzoek en revalidatie. Wil deze persoon zich eerst nog oriënteren en meer informatie krijgen, dan kan hij of zij vrijblijvend terecht bij de afdeling Advies van Visio bij jouw in de buurt.
Informatie, aanmelden of een afspraak maken?
Heb je na het lezen van bovenstaande informatie vragen of interesse in meer informatie over wat Visio kan betekenen? Neemt dan contact op met ons, of kijk op onze website voor een vestiging bij jou in de buurt.