CVI wat is het en hoe ga je ermee om?
Geplaatst op 1 maart 2026
CVI staat voor Cerebraal Visuele Stoornis (in het Engels: Cerebral Visual Impairment). Het is een visuele beperking waarbij de hersenen moeite hebben om binnenkomende beelden goed te verwerken. Het probleem zit dus niet (alleen) in de ogen, maar vooral in de manier waarop de hersenen visuele informatie verwerken. Hierdoor kan het bijvoorbeeld moeilijk zijn om dingen te herkennen, overzicht te houden of te begrijpen wat je ziet.
Wat merk je daarvan in het dagelijks leven? En wat kun je doen om er beter mee om te gaan? In dit artikel leggen we uit wat CVI precies inhoudt en geven we verschillende handvatten om er beter mee om te gaan.
CVI is tegenwoordig de meest voorkomende oorzaak van visuele beperkingen in de kindertijd, maar het komt ook voor bij jongeren en volwassenen. Dit artikel is bedoeld voor mensen met CVI én voor andere betrokkenen zoals partners, ouders, of docenten.
Hoe ontstaat CVI?
CVI ontstaat door schade aan of een afwijkende ontwikkeling van hersengebieden die visuele informatie verwerken. Mogelijke oorzaken zijn onder andere:
zuurstoftekort rond de geboorte
vroeggeboorte
een infectie
epilepsie
hersenbeschadiging, bijvoorbeeld na een ongeval of beroerte
Het verschilt sterk per persoon hoe CVI zich uit. De ene persoon heeft vooral moeite met drukte en overzicht, terwijl een ander vooral moeite heeft met het terugvinden van dingen of met het vinden van de weg in een nieuwe omgeving.
Wanneer er twijfels zijn over het zien of het verwerken van visuele informatie, kan onderzoek bij Visio helpen om duidelijk te krijgen of er sprake is van CVI. Aan het eind van dit artikel vind je onze contactgegevens.
Wat merk je van CVI in het dagelijks leven?
Als je CVI hebt, kun je merken dat kijken meer energie kost dan voor anderen. Vooral situaties met veel prikkels, beweging of informatie tegelijk kunnen het kijken moeilijk maken. Daardoor kan het lastiger zijn om snel overzicht te krijgen, dingen terug te vinden of te begrijpen wat er gebeurt in een drukke omgeving. Je kunt bijvoorbeeld moeite hebben met:
overzicht krijgen op een nieuwe of chaotische omgeving
herkennen van objecten of gezichten
inschatten van afstand, richting en snelheid
belangrijke informatie selecteren uit alles wat je ziet
Daardoor kunnen dagelijkse activiteiten, zoals lezen, de weg vinden in een gebouw of iets terugvinden tussen andere voorwerpen, meer tijd en energie kosten. In drukke of onoverzichtelijke situaties kan het ook gebeuren dat je iets niet opmerkt dat vlak naast je staat of dat je ergens tegenaan loopt.
Belangrijk om te weten
Het visuele functioneren kan sterk wisselen. Vermoeidheid, prikkels, stress of een drukke omgeving kunnen het zien tijdelijk moeilijker maken.
Problemen met het verwerken van visuele informatie zijn niet altijd zichtbaar voor anderen. Veel mensen met CVI ontwikkelen strategieën om ermee om te gaan, waardoor niet altijd opvalt hoeveel energie het zien kost.
Kan CVI overgaan of verbeteren?
CVI zelf verandert meestal niet, maar het functioneren kan wel verschillen per situatie of moment. Vermoeidheid, stress of een drukke omgeving kunnen het kijken weer lastiger maken. Gelukkig zijn er verschillende manieren om het kijken overzichtelijker te maken.
Ook kan je visueel functioneren in de loop van de tijd lijken te verbeteren. Dat komt bijvoorbeeld doordat je:
beter leert omgaan met moeilijke situaties
compensatiestrategieën ontwikkelt
brein verder rijpt (vooral op jonge leeftijd)
Waarom het kijken soms goed gaat - en soms niet
Sommige situaties zijn ingewikkelder voor de hersenen dan andere.
Hoe meer er tegelijk gebeurt of te zien is, hoe moeilijker het wordt om te begrijpen wat je ziet. Een situatie wordt bijvoorbeeld lastiger wanneer:
er veel dingen tegelijk in beeld zijn
de achtergrond druk of rommelig is
er veel beweging is
iemand tegen je praat terwijl je moet kijken
je snel moet reageren
je moe of gespannen bent (bijvoorbeeld tijdens een tentamen)
Daarom kan iets thuis goed lukken, terwijl het in een drukke omgeving ineens moeilijker wordt. Vooral situaties met veel visuele prikkels kunnen het kijken ingewikkelder maken: een drukke klas, supermarkt, winkelcentrum of station, Ook nieuwe omgevingen kunnen extra uitdagend zijn, bijvoorbeeld een camping, pretpark of een groot gebouw waar je nog nooit bent geweest. Het kan dan helpen om samen met iemand anders (buddy) de omgeving te verkennen.
Het verhaal van Christy, Floris en Bertine
Deze video laat helder zien hoe CVI het dagelijks leven kan beïnvloeden. Aan de hand van ervaringen van kinderen en jongeren met CVI wordt inzichtelijk wat er precies gebeurt tijdens het kijken en hoe dit hun wereld beïnvloedt.
Wat kun je zelf doen? Praktische adviezen en voorbeelden
Tip 1. Zorg voor rust en voorspelbaarheid
Waarom helpt dit?
Kijken, luisteren en bewegen tegelijk kan moeilijk zijn bij CVI.
Wat kun je doen?
laat iemand eerst uitleggen wat je gaat bekijken
verminder achtergrondgeluid
werk met duidelijke stappen
Voorbeelden
Je wilt een nieuw gerecht koken.
Lees eerst rustig de eerste stap van het recept.
Leg alleen de ingrediënten klaar die je voor die stap nodig hebt.
Voer die stap uit voordat je verder kijkt.
Ga daarna pas naar de volgende stap van het recept.
Dit voorkomt dat je tegelijk naar veel ingrediënten, pannen en instructies moet kijken.
Tip 2: Andere zintuigen gebruiken
Waarom helpt dit?
Horen, voelen en ruiken kunnen helpen om informatie beter te begrijpen.
Wat kun je doen?
Gebruik naast kijken ook geluiden, geuren en tast om situaties beter te begrijpen
Let bewust op herkenningspunten die je ook kunt horen, ruiken of voelen
Voorbeelden
Je leert een nieuwe route lopen, bijvoorbeeld naar een winkel, bushalte of werk.
Let bijvoorbeeld op de geur van een bakkerij, het geluid van een stromende beek, het gekakel van kippen bij een boerderij of een verandering in de ondergrond, zoals grind dat overgaat in tegels.
Deze signalen kunnen fungeren als waypoints: herkenbare punten die aangeven waar je bent op de route.
Zo hoef je niet alleen te vertrouwen op wat je ziet. Geluiden, geuren en tast helpen je om de route beter te begrijpen en te onthouden.
Tip 3: Vertraag en werk stap voor stap
Waarom helpt dit?
De hersenen hebben meer tijd nodig om visuele informatie te verwerken bij CVI.
Wat kun je doen?
Werk rustig en pak taken stap voor stap aan
Oefen situaties/vaardigheden meerdere keren
Voorbeelden
Weer het voorbeeld van de nieuwe route:
Oefen eerst de route op een rustig moment van de dag.
Daarna oefen je lastige stukken, zoals één kruispunt, apart.
Pas als kijken en beslissen daar goed lukt ga je de route uitbreiden of oefenen op drukkere tijden.
Tip 4: Kijkstrategieën trainen
Veel mensen met CVI leren strategieën die het kijken overzichtelijker maken. Soms ontdekken ze die zelf, soms krijgen ze die aangeleerd. Dit wordt ook wel kijkstrategietraining genoemd. Je leert bijvoorbeeld:
systematisch te scannen (van links naar rechts)
eerst de grote vormen te zoeken
bewust te kijken naar belangrijke informatie
Met dit soort oefeningen kun je leren hoe je het kijken beter kunt sturen.
Voorbeelden
Bij het lezen van een tekst kun je eerst de titel en de kopjes bekijken voordat je de details leest. Zo krijg je eerst een globaal beeld van de inhoud, waardoor het makkelijker wordt om de belangrijke informatie te vinden.
Bij het zoeken naar iets op een tafel kan het helpen om eerst rustig het hele oppervlak van links naar rechts te bekijken voordat je naar kleine details kijkt.
Tip 5: Geef zelf aan wat je nodig hebt
Kinderen en jongeren met CVI kunnen leren herkennen wat voor hen moeilijk is. Dat geeft grip en zelfvertrouwen. Help het kind om woorden te geven aan wat het merkt, bijvoorbeeld:
“Het is te druk, ik zie het niet goed.”
“Ik heb meer tijd nodig.”
“Kunnen we één ding tegelijk doen?”
“Mag ik het eerst even rustig bekijken?”
Je kunt ook zelf strategieën gebruiken, zoals:
zelf een rustige plek te kiezen
de kijkafstand verkleinen/vergroten
hardop te benoemen wat de volgende stap is
Waarom dit belangrijk is:
CVI betekent niet dat iets niet kan. Het betekent dat het vaak op een andere manier moet. Wanneer je ontdekt wat voor jou werkt, wordt het makkelijker om situaties aan te pakken en groeit je zelfstandigheid.
Tip 6: Bied minder tegelijk aan (voor ouder of docent)
Waarom helpt dit?
De hersenen moeten bij CVI kiezen uit alles wat zichtbaar is. Als er te veel tegelijk te zien is, geeft dat verwarring en kost daardoor veel energie.
Wat kun je doen?
werk met één object tegelijk
gebruik een rustige achtergrond
bedek informatie die je nog niet nodig hebt
Voorbeelden
Bij een blad met opdrachten kun je een vel papier gebruiken om de rest van de pagina af te dekken. Zo zie je alleen de regel waar je mee bezig bent.
Een druk, bont tafellaken met veel spullen erop kan erg onoverzichtelijk zijn. Gebruik liever een effen tafellaken en zet alleen neer wat op dat moment nodig is.
Wat kan Visio betekenen als je CVI hebt?
Visio kan helpen met onderzoek, uitleg en begeleiding. Bijvoorbeeld door onderzoek te doen naar het visueel functioneren, advies te geven over omgaan met CVI en ondersteuning te bieden bij school, werk of dagelijkse activiteiten. Samen wordt gekeken hoe visuele informatie beter kan worden afgestemd op wat voor jou werkt.
Wil je weten hoe een CVI-onderzoek bij Visio gaat? Bekijk de video: CVI-diagnostiek, hoe gaat dat?
Nuttige links over CVI
Download het gratis boek: CVI in Beeld.
In dit boek wordt in begrijpelijke taal uitgelegd wat er in de hersenen gebeurt bij CVI.
Ben je ouder of docent en wil je weten hoe je iemand met CVI op school kunt ondersteunen? Kijk dan ook op EduVIP. Hier vind je ook een tegel met ervaringsverhalen van kinderen en hun ouders.
Heb je nog vragen?
Mail naar kennisportaal@visio.org, of bel 088 585 56 66
Meer artikelen, video’s en podcasts vind je op kennisportaal.visio.org
Koninklijke Visio
expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen