Visio kennisportaal maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van cookies om de inhoud af te stemmen op uw wensen, verbeteringen aan te brengen, maar ook om de koppeling met social media eenvoudiger te maken. Lees meer over cookies
Live support
We are sorry, but support is not available at the moment.
Contrast aanpassen Zoekvenster openen Menu openen

Creatief op de tast - Pitriet vlechten

Geplaatst op 10 June 2020

Renske van Dokkum, Koninklijke Visio

Rond dienblad van pitriet

Wil je pitriet vlechten maar heb je een visuele beperking? In dit artikel lees je hoe je ontspannen kunt genieten van het maken van een mooi werkstuk van pitriet als je slechtziend of blind bent.

Je gebruikt onderstaand stappenplan om te leren werken zonder je visus te belasten.

Wil je een andere techniek op de tast leren? Op het Kennisportaal vind je meer informatie. Ga naar Creatief op de tast – overzicht tips en instructies.

Kom je er niet uit, of wil je het liever onder deskundige begeleiding leren? Dat kan bij Koninklijke Visio. Aan het einde van dit artikel vind je meer informatie.

Tip: deze instructie is ook als audio podcast beschikbaar. Ga naar de podcast over Pitriet vlechten.

Wat is pitriet?

Pitriet is een natuurlijk materiaal. Het is de kern van rotan wat in Azië en West-Afrika wordt gewonnen. Rotan wordt in de fabriek geschild en gesneden. Uit de kern worden verschillende diktes pitriet gestanst. De repen van de schil worden als vlechtband gebruikt.

Pitriet vlechten is een oud ambacht. Met pitriet worden vaak functionele voorwerpen, zoals een broodmand of een dienblad gevlochten. Je kunt je ontwerp naar eigen idee aanpassen. Combineer bijvoorbeeld met kralen, zeegras of vlechtband. Ook kun je variaties in het vlechtpatroon aanbrengen. De bodem maak je van waterbestendig triplex of vlecht je zelf. Je kunt pitriet alleen verwerken als je het eerst natgemaakt hebt.

Pitriet vlechten is zeer goed te doen als je slechtziend of blind bent omdat het bestaat uit goed voelbare handelingen. Deze zogenaamde non-visuele en repeterende handelingen bieden rust en ontspanning. Je werkstuk is niet plat maar 3D. Dit betekent dat je, je handen er omheen kunt leggen. Zo kun je goed voelen wat je aan het doen bent. Ook controleer je gemakkelijk of de verhoudingen naar je zin zijn.

Wat heb ik nodig om pitriet te vlechten?

Materiaal en gereedschap

  1. Triplex bodemplaat

  2. Pitriet dikte 2 mm (vlechtdraden)

  3. Pitriet dikte 2,5 mm (staken)

  4. Boormal met spijker (metalen plaatje met twee pootjes en twee gaatjes. De afstand tussen de gaatjes is 2 centimeter. De afstand tot de rand is 5 mm.)

  5. Accuboormachine

  6. Houtboortjes 3 mm

  7. Lijmklem

  8. Boorplank

  9. Allesknipper

  10. Twee houtblokken hoogte 15 centimeter

  11. Schilderstape

  12. Grote emmer met wijde opening

  13. Effen theedoek

  14. Schuurpapier korrel 240

  15. Parketlak zijdeglans

  16. Platte kwast

Stappenplan voor het vlechten met pitriet

In deze instructie leer je hoe je een dienblad vlecht.

Stap 1: Gaatjes boren

  1. Klem met de lijmklem de boorplank en de ronde bodemplaat op tafel.

  2. Leg de boormal langs de rand van de bodemplank. De gaatjes liggen op de plank. Duw met je duim de pootjes van de boormal tegen de rand van de bodemplank. Zoek met het topje van je wijsvinger naar het eerste gaatje. Laat de boor er op de tast in zakken. Boor een gaatje. Je kunt voelen wanneer de boor door de bodemplank heen is.

  3. Zet de spijker in het gaatje. Boor op dezelfde manier nog een gaatje. Je hebt nu twee gaatjes geboord.

  4. Trek de spijker iets omhoog uit de boormal. Schuif de boormal door tot de spijker in het volgende gaatje zakt. Boor nu één gaatje. Schuif de boormal weer door. Enzovoort. Zorg ervoor dat je steeds boven de boorplank boort. Schuur de gaatjes niet! Dan kun je ze straks gemakkelijker voelen.

Stap 2: Staken knippen en insteken

  1. Knip één staak als mal voor de lengtemaat. Om de lengte van je staken te bepalen tel je drie dingen bij elkaar op. Vijftien centimeter voor de onderrand, een variabele lengte voor de hoogte van je werk en vijftien centimeter voor de bovenrand.

  2. Plak boven-en onderaan de mal een stukje schilderstape. Laat aan het begin en einde twee vingers ruimte over. Zo herken je de mal snel. En merk je het op als je per ongeluk een stukje van je mal knipt.

  3. Houd de mal langs de pitriet staak van 2,5 mm dikte. Houd ze gelijk door ze op je duim te zetten. Pak bovenhands, achter de tweede schilderstape, vast. Zoek met de allesknipper het einde van de mal en knip.

  4. Leg je bodemplaat op de twee houtblokken van 15 centimeter. Houd je wijsvinger bovenop de bodemplaat en je duim eronder. Zoek zo een gaatje. Laat de staak in het gaatje zakken. Trek door tot op de tafel. Enzovoort.

  5. Maak boven je bodemplaat, met elastiekjes, zeven staartjes van de staken. Dit voorkomt dat de staken uit de bodemplaat vallen wanneer je deze oppakt.

Stap 3: De onderrand vlechten

  1. Vul je emmer met koud water. Laat je werk met de onderkant in het water zakken. De staartjes wijzen dus naar boven. Zo worden de staken aan de onderkant soepel genoeg om mee te vlechten.

  2. Haal je werk er na vijftien minuten uit.

  3. Leg je werk voor je neer op een theedoek. Leg de bovenkant naar je toe. Pak een willekeurige, natte staak. Je vlecht achter twee staken langs naar buiten. En dan voor twee staken langs naar binnen. Werk van links naar rechts en pak steeds de volgende staak. Zoek de staken met je vingers dichtbij de bodemplank.

  4. Als je nog vier staken over hebt trek je de eerste vier boogjes omhoog. Vlecht nu verder door de eerste vier poortjes.

Stap 4: vlechten met drie draden

  1. Laat je werk ondersteboven drie minuten op het water drijven. Doe ook drie vlechtdraden in het water. Leg op een willekeurige plek de drie vlechtdraden naast elkaar tussen de staken.

  2. Je werkt van links naar rechts. Pak de linker vlechtdraad. Trek deze iets naar links en begin met het tellen van de staken. Sla de vlechtdraad vóór twee staken langs, om de derde staak heen. Je vlecht dus: vóór twee staken langs, achter de derde staak. De vlechtdraad eindigt aan de buitenkant.

  3. Je voelt nog steeds drie vlechtdraden op een rij met steeds één staak ertussen. Pak de vlechtdraad die nu links ligt en doe hetzelfde. Enzovoort. Je kunt dit helemaal op de tast doen. Je hoeft de staken niet steeds te tellen. Besef dat je de linker vlechtdraad steeds om de eerste lege staak die je tegenkomt legt.

  4. Wanneer je linker vlechtdraad te kort wordt hecht je een nieuwe draad aan. Trek het korte stukje iets naar links. Til het omhoog. Je voelt nu een klein gaatje onder de draad. Stop daarin het begin van de nieuwe draad. Duw het gaatje weer dicht. Vlecht verder met de nieuwe draad. Laat het korte stukje hangen. In je volgende ronde duw je het korte stukje naar links. Duw tegen het stukje aan. Je krijgt binnenin een lusje. Trek het naar binnen. Nu hangt het korte stukje aan de binnenkant van je dienblad.

Stap 5: De bovenrand vlechten

  1. Zet het houten blok op de rand van je vlechtwerk. Zo controleer je de hoogte van je werk. Zorg dat je 15 centimeter staak overhoudt voor het vlechten van de bovenrand.

  2. Dit doe je hetzelfde als de onderrand.

Stap 6: Knippen en lakken

  1. Als je dienblad goed droog is knip je de uitstekende stukjes staak en vlechtdraad kort. Hou je duim, aan de buitenkant, over de rand van het dienblad. Pak een uitstekend stukje riet tussen je wijs- en middelvinger. Houd je vingers plat tegen de binnenkant van je vlechtwerk. Trek het stukje riet voorzichtig iets naar links. Knip met je allesknipper het stukje riet boven je vingers af. Laat de allesknipper daarbij op je vingers rusten. Je houdt nu nog een kort stukje riet van een vingerdikte over. Vergeet niet om ook de onderkant van je dienblad te knippen.

  2. Schuur de houten bodem van je dienblad.

  3. Doe een klein bodempje parketlak in een leeg blik. Laat je kwast tot op de bodem van het blik zakken. Strijk je kwast goed af langs de rand van het blik.

  4. Houd je kwast tegen de gevlochten onderrand en lak een ronde. Trek daarna lijnen van boven naar beneden. Je voelt de rand steeds met je kwast.

  5. Draai daarna je werk om en doe hetzelfde aan de binnenkant. Als je hoort dat je kwast geluid maakt doe je nieuwe lak aan je kwast. Lak met het vlechtwerk mee. Je kunt een knijper op de rand zetten om te markeren waar je begint en stopt met lakken.

  6. Lak als laatste de buitenkant op dezelfde manier. Doordat je systematisch werkt hoef je niet bang te zijn dat je stukken overslaat.

  7. Na vierentwintig uur herhaal je het proces van schuren en lakken.

Systematisch werken

Als je slechtziend of blind bent is systematisch werken van groot belang. Hoe doe je dit bij het werken met pitriet? Enkele tips:

  • Leg je materiaal en gereedschap op een vaste plek. Tijdens het werken en bij het opruimen.

  • Houd je pitriet gesorteerd op dikte. Zorg dat ze niet door elkaar kunnen komen. Hang de bossen bijvoorbeeld op vaste kapstokhaakjes aan de muur.

  • Gebruik plastic bakjes om je geknipte pitriet of kralen te ordenen.

  • Leg je al geknipte pitriet en afval stukken duidelijk gescheiden weg.

  • Gebruik een bak met veel vakjes. Geef elk vakje een aparte functie.

Kom je er niet uit?

Het stappenplan pitriet vlechten behandelt slechts de basistechniek. Misschien heb je meer vragen. Of is het je nog niet gelukt om met je visuele beperking ontspannen te genieten van het maken van een pitriet werkstuk. Neem dan gerust contact op met Koninklijke Visio. Je kunt bij Koninklijke Visio Creatieve Training volgen. Tijdens dit revalidatie onderdeel leer je door het doen van creatieve activiteiten basisstrategieën om je dagelijks handelen te vergemakkelijken en je zelfstandigheid te vergroten.

Heb je nog vragen?

Mail naar kennisportaal@visio.org, of bel 088 585 56 66.

Meer artikelen, video’s en podcasts vind je op kennisportaal.visio.org

Koninklijke Visio

expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen

www.visio.org